Samenlevingscontract en erfbelasting: slimme clausules die je geld besparen
Stel je voor: je hebt een geweldige relatie, een fijn huis en misschien wel een gedeelde spaarrekening. Het enige wat ontbreekt is die ene handtekening onder een samenlevingscontract.
Veel mensen denken dat zo’n contract vooral gaat over ruzie maken of uit elkaar gaan.
Maar het is eigenlijk veel belangrijker voor de dag dat je wél bij elkaar bent, maar één van de twee komt te overlijden. Dan komt de Belastingdienst namelijk langs voor de erfbelasting. En die is soms harder dan je denkt.
Gelukkig kun je met een paar slimme clausules in je samenlevingscontract flink wat geld besparen. Hier lees je hoe je dat aanpakt.
Waarom een samenlevingscontract?
Een samenlevingscontract is niet alleen voor stelletjes die alles officieel willen regelen.
Het is vooral een fiscaal hulpmiddel. Zonder contract ben je voor de Belastingdienst gewoon twee individuen die toevallig hetzelfde dak delen.
Met een contract word je een fiscaal partnerschap. Dat scheelt soms duizenden euros aan erfbelasting als er iemand overlijdt. De Belastingdienst kijkt namelijk kritisch naar je situatie. Woon je samen en heb je niets geregeld?
Dan betaal je erfbelasting alsof je een vreemde bent. En dat tarief is een stuk hoger dan voor familie.
Een goed contract zorgt ervoor dat je partner meteen een gunstiger tarief krijgt. Het is een kleine moeite die veel oplevert.
Hoe werkt erfbelasting bij samenwonen?
Erfbelasting is belasting over geld of spullen die je erft. Als je getrouwd bent, hoef je in Nederland geen erfbelasting te betalen over de erfenis van je partner. Dat is een groot voordeel.
Maar als je alleen samenwoont, ben je dat voordeel kwijt. Dan betaal je over een bedrag vanaf ongeveer 22.000 euro al 30 procent belasting.
En dat loopt snel op. Een samenlevingscontract zorgt ervoor dat je fiscaal partner wordt.
Je krijgt dan dezelfde vrijstelling als gehuwde stellen. Op dit moment is die vrijstelling ruim 700.000 euro. Dat betekent dat je partner bijna een ton minder erfbelasting betaalt over een erfenis.
De juiste partner kiezen
En dat is pure winst. De Belastingdienst stelt wel eisen om als fiscaal partner te worden gezien.
Je moet op hetzelfde adres staan ingeschreven en een samenlevingscontract hebben getekend. Soms is een geregistreerd partnerschap ook voldoende. Check dit altijd goed bij de gemeente. Een verkeerde inschrijving kan je duur komen te staan.
De clausule die je echt nodig hebt
In een samenlevingscontract staan veel afspraken. Denk aan wie de huur betaalt of wat er gebeurt met de spullen.
Maar voor de erfbelasting is één clausule cruciaal: de verblijvingsclausule. Dit is een stukje tekst dat ervoor zorgt dat de langstlevende partner automatisch eigenaar wordt van de gezamenlijke bezittingen. Zonder deze clausule kan de erfenis verdeeld moeten worden onder familieleden.
En die willen misschien wel geld zien. Met een verblijvingsclausule blijft alles bij je partner.
Het werkt als een soort automatische erfenis. Dit bespaart niet alleen geld, maar ook een hoop gedoe.
De woning: de grootste besparing
Je huis is vaak je duurste bezit. Bij overlijden kan de Belastingdienst hierover flink toeslaan.
Als je alleen samenwoont zonder contract, mag je partner vaak niet zomaar in het huis blijven wonen. De familie van de overledene kan aanspraak maken op een deel van de woningwaarde. Dat leidt tot verkoop of een dure uitkoop.
Met een slimme clausule regel je dat de woning naar je partner gaat. Je kunt kiezen voor een ‘ouderlijk huis’ clausule of een verblijvingsregeling.
De Belastingdienst ziet dit als een legitieme overdracht. Het voordeel? Je partner betaalt minder erfbelasting omdat de woning vaak al is meegenomen in de berekening van de vrijstelling.
Hypotheek en overlijdensrisicoverzekering
Zorg wel dat je de marktwaarde goed laat taxeren. Een verkeerde schatting kan een aanslag opleveren. Vergeet de hypotheek niet. Bij overlijden moet de hypotheek worden afgelost.
Zonder verzekering is je partner het huis kwijt. Sluit een overlijdensrisicoverzekering af en koppel deze aan je hypotheek.
In je contract kun je vastleggen dat deze verzekering specifiek voor de woning is. Zo blijft het huis behouden zonder extra belastingdruk.
Spaarrekeningen en beleggingen
Geld op een gedeelde rekening is handig, maar zonder contract kan het lastig zijn.
De Belastingdienst ziet geld op een en/of rekening soms als privé eigendom. Als één partner overlijdt, telt het saldo mee voor de erfbelasting van de ander.
Door een clausule op te nemen dat het saldo automatisch naar de langstlevende gaat, voorkom je discussies. Beleggingen werken hetzelfde. Leg vast dat aandelen of fondsen naar je partner gaan. Dit kan via een ‘ten gunste van’ clausule. Het bespaart belasting en zorgt dat je partner direct toegang heeft tot het geld.
De keuze voor een executeur
Een executeur is degene die de erfenis afhandelt. In je samenlevingscontract kun je vastleggen wie dit is.
Kies voor je partner. Zo voorkom je dat familieleden de boel overnemen. Een executeur kan ook helpen met belastingaangifte.
Dit verlaagt de kans op fouten en extra kosten. Het is slim om een professionele executeur te kiezen, zoals een notaris of financieel adviseur.
In je contract kun je afspreken dat je partner deze kosten mag aftrekken van de erfenis.
Zo blijft er meer over voor je nabestaanden.
Belastingtarieven en vrijstellingen
De belastingtarieven voor erfbelasting veranderen elk jaar. In 2024 zijn de tarieven ongeveer hetzelfde als vorig jaar.
Voor partners is de vrijstelling ruim 700.000 euro. Voor kinderen is dit ongeveer 22.000 euro. Als je geen contract hebt, betaal je als partner het tarief voor ‘overigen’.
Dat begint bij 30 procent en loopt op tot 40 procent. Een slim contract zorgt dat je onder het partner-tarief valt.
Dat scheelt al snel 100.000 euro bij een gemiddelde erfenis. Check de website van de Belastingdienst voor de actuele cijfers.
Wanneer teken je?
Of vraag een notaris om advies. Het kost geld, maar het levert meer op. Het beste moment om een samenlevingscontract te tekenen is zo vroeg mogelijk. Doe dit voordat er iets gebeurt.
De Belastingdienst accepteert een contract alleen als het is getekend voordat er iemand overlijdt. Een testament helpt, maar een samenlevingscontract is vaak goedkoper en flexibeler.
Praktische tips voor je contract
Wil je een contract opstellen? Ga naar een notaris.
Zij weten precies wat de Belastingdienst eist. Vraag om een concept met de juiste clausules. Laat je adviseren over je persoonlijke situatie.
Ieder stel is anders. Gebruik duidelijke taal. Vermijd jargon.
Leg vast wie wat betaalt en wie wat erft. Zet erin dat het contract van toepassing is op erfbelasting. En onderteken op tijd. Een ondertekend document is pas geldig bij de gemeente.
Veelgemaakte fouten
Een veelgemaakte fout is het vergeten van de wettelijke verdeling. Als je niets regelt, verdeelt de wet de erfenis automatisch.
Dat is niet altijd gunstig. Ook het niet updateren van je contract is een probleem.
Verandert er iets in je situatie? Pas het contract aan. Een andere fout is het negeren van schulden. Leg vast hoe schulden worden verdeeld.
Dit voorkomt dat je partner met een restschuld achterblijft. Een goede notaris helpt hierbij.
Conclusie
Een samenlevingscontract is meer dan een stuk papier. Het is een slimme manier om je partner te beschermen en via een samenlevingscontract erfbelasting te besparen.
Met de juiste clausules voorkom je hoge erfbelasting en een hoop stress. Optimaliseer je samenlevingscontract en erfbelasting door op tijd te beginnen, een goede notaris te kiezen en alles goed vast te leggen.
Zo weet je zeker dat je nabestaanden goed zitten. En dat is toch wat we allemaal willen?