Wat doet een notaris precies bij een samenlevingscontract?
Je bent verliefd, je trekt samen, en de liefde voelt als een warme deken. Maar dan komt er ineens een gesprek over geld, spullen en wie wat betaalt. Best ongemakkelijk, soms.
Een samenlevingscontract is hét antwoord op die ongemakkelijkheid. Het is niet romantisch, maar wel heel verstandig.
En ja, dan kom je al snel uit bij de notaris. Maar wat doet die notaris eigenlijk bij een samenlevingscontract? Is het alleen maar een handtekening zetten onder een saai document? Zeker niet.
De notaris is veel meer dan een stempelbediende. Laten we het helder en simpel uitleggen, zonder ingewikkelde jargon.
De notaris: Jouw onpartijdige adviseur
Een notaris is een onafhankelijke professional. Hij of zij is er niet voor jou of voor je partner, maar voor de wet en voor jullie allebei.
Dat klinkt formeel, maar het is een groot voordeel. De notaris zorgt ervoor dat jullie contract juridisch waterdicht is.
Hij of zij controleert of alles wat jullie afspreken, ook echt mag volgens de Nederlandse wet. Denk aan de Notariswet en het Burgerlijk Wetboek. Zonder deze controle loop je het risico dat je afspraken later niet standhouden bij een conflict of bij de belastingdienst.
De notaris is dus een soort objectieve scheidsrechter die ervoor zorgt dat het spel eerlijk verloopt. Hij legt jullie wensen vast in een officieel document, de akte. Deze akte heeft een sterke juridische waarde. Je kunt er later niet zomaar vanaf wijken.
Dat klinkt streng, maar het geeft juist rust. Je weet precies waar je aan toe bent.
Stap 1: Het intakegesprek en de check
Het proces begint altijd met een kennismakingsgesprek. Dit gebeurt meestal op het notariskantoor, maar tegenwoordig ook vaak online via videobellen.
Jullie bespreken wat jullie willen regelen. De notaris luistert en stelt vragen. Wat zijn jullie wensen?
Willen jullie alles delen of juist gescheiden houden? De notaris controleert direct of jullie wel bevoegd zijn om een contract af te sluiten. Ben je getrouwd?
Dan is een samenlevingscontract vaak niet nodig, tenzij je huwelijkse voorwaarden wilt aanpassen. Ben je al geregistreerd partners? Dan kan een samenlevingscontract soms wel nuttig zijn, maar meestal volstaat het geregistreerd partnerschap. De notaris checkt ook of jullie beiden handelingsbekwaam zijn.
Dit klinkt logisch, maar het is een wettelijke verplichting. Voor dit gesprek neem je een aantal documenten mee.
Wat moet je meenemen?
Denk aan een geldig identiteitsbewijs (paspoort of rijbewijs) en een recent uittreksel uit het bevolkingsregister (tegenwoordig vaak een bewijs van inschrijving). Als je al kinderen hebt, is het handig om hun geboorteaktes mee te nemen. Heb je al bezittingen zoals een huis of een auto?
Dan is informatie over de hypotheek of het kentekenbewijs handig. De notaris geeft aan wat precies nodig is.
Dit verschilt soms per kantoor, maar de basis is altijd hetzelfde: legitimatie.
Stap 2: De inhoud bepalen
Zodra de basis is gecheckt, gaat het over de inhoud. Dit is het belangrijkste deel. Een notaris is geen therapeut, maar hij weet welke praktische en juridische valkuilen er zijn.
Hij helpt jullie om na te denken over situaties die nu misschien ver weg lijken, maar later heel relevant kunnen zijn.
Veel samenwoners kopen samen een huis. Dit is vaak de grootste financiële beslissing in je leven.
Huis en hypotheek
De notaris legt vast wie wat betaalt. Betaalt een van jullie de hypotheek, en de ander de boodschappen? Dan is het slim om vast te leggen hoe je dit verdeelt.
Ook legt de notaris vast wat er gebeurt met het huis als jullie uit elkaar gaan.
Wie blijft er wonen? Wie betaalt de overwaarde of de restschuld? Dit voorkomt dat je later in een vechtscheiding belandt omdat er niets vastlag. Wat gebeurt er met de inboedel?
Spullen en schulden
Wie neemt de wasmachine mee? Wie neemt de schulden mee?
Bij een samenlevingscontract kun je kiezen voor een algehele gemeenschap van goederen (alles delen) of een beperkte gemeenschap (alleen wat je samen koopt).
De notaris legt dit vast. Ook schulden zijn belangrijk. Als een van jullie een studieschuld heeft, blijft die vaak persoonlijk.
Maar wat als je samen een lening afsluit voor een verbouwing? Bereid je goed voor op het gesprek met de notaris zodat dit helder wordt vastgelegd. Als je trouwt, ben je automatisch partneralimentatie verschuldigd bij een scheiding.
Partneralimentatie
Bij een samenlevingscontract is dat niet zo. De wet zegt: samenwoners hebben geen onderhoudsplicht naar elkaar.
Toch willen veel stellen dit wettelijk vastleggen. De notaris kan een afspraak over partneralimentatie opnemen in het contract.
Dit is niet verplicht, maar wel verstandig. Het geeft duidelijkheid. Weet wel: de notaris kan geen alimentatie afspreken die in strijd is met de wet. De maximale duur van partneralimentatie is in Nederland vastgelegd (meestal vijf jaar), en de notaris houdt zich aan die regels.
Een samenlevingscontract regelt vooral de verdeling tijdens het leven. Maar wat gebeurt er na het overlijden?
Erven en nalatenschap
Dit is een veelgestelde vraag. In een testament (dat je apart bij de notaris opmaakt) leg je vast wie erft. Een samenlevingscontract regelt dit namelijk niet automatisch. De notaris zal jullie daarom altijd adviseren om ook na te denken over een testament.
Zonder testament erf je in Nederland volgens de wettelijke regels. Als je niet getrouwd bent, erf je niet automatisch van elkaar.
De kinderen en de ouders erven dan alles. De partner krijgt niets.
De notaris legt dit helder uit en kan, indien gewenst, direct een testament opstellen. Dit heet dan een 'gezamenlijke akte'. Het scheelt vaak kosten als je het samen doet.
Stap 3: De akte opstellen
Als alle wensen duidelijk zijn, gaat de notaris aan de slag. Hij of zij stelt een concept-akte op.
Dit is een juridisch document volgens de strenge regels van de Rijksoverheid.
De notaris gebruikt juridisch correcte taal, maar legt de inhoud aan jullie uit in helder Nederlands. Jullie krijgen het concept thuisgestuurd of per e-mail. Neem de tijd om dit rustig door te lezen. Klopt alles?
Zijn alle afspraken goed verwoord? Als jullie akkoord zijn, wordt de officiële ondertekening gepland.
Dit kan op kantoor of soms op een andere locatie. Tijdens de ondertekening leest de notaris de belangrijkste punten nog een keer voor. Dit is wettelijk verplicht. Het zorgt ervoor dat je precies weet wat je ondertekent. Niets is vervelender dan later zeggen: "Dat wist ik niet".
Stap 4: Inschrijving en bewaring
Na de ondertekening is het contract direct geldig. De notaris zorgt voor de inschrijving in het Centraal Register Akten (CRA).
Dit is een digitaal systeem waar alle notarissen toegang toe hebben. Zo kan elke notaris in Nederland zien dat jullie een samenlevingscontract hebben. Dit voorkomt dat je later per ongeluk iets doet wat in strijd is met het contract. De notaris bewaart de originele akte.
Jullie krijgen een afschrift (een kopie) mee naar huis. Bewaar dit goed. Het is belangrijk bij een eventuele scheiding, bij de belastingdienst of bij de hypotheekverstrekker.
Bijvoorbeeld bij het aanvragen van hypotheekrenteaftrek. De belastingdienst eist vaak een bewijs van een samenlevingscontract als je fiscaal voordeel wilt.
Waarom is een notaris verplicht?
In Nederland is een samenlevingscontract bij de notaris verplicht. Je kunt het niet gewoon zelf opstellen. Benieuwd naar wat de notaris vraagt bij een samenlevingscontract? Waarom?
Omdat de wet dit eist. Het zorgt voor uniformiteit en rechtszekerheid. Als je zelf een contract opmaakt, loop je het risico dat het niet geldig is.
De notaris is de enige die een officiële akte mag opmaken. Dit kost geld, maar het bespaart je op de lange termijn veel meer.
De kosten voor een samenlevingscontract liggen meestal tussen de € 500 en € 800, inclusief btw. Dit verschilt per notariskantoor. Sommige kantoren rekenen een vast tarief, andere rekenen op basis van tijd.
Vraag altijd vooraf om een offerte. Een notaris is verplicht om transparant te zijn over de kosten.
Praktische tips van de notaris
De notaris is er niet alleen voor de papieren. Hij geeft ook advies. Hier zijn een paar tips die vaak terugkomen:
- Denk vooruit: Bedenk wat er gebeurt als een van jullie overlijdt. Een testament is vaak nodig.
- Bespreek het met elkaar: Een contract is pas goed als jullie het er allebei mee eens zijn. Wees eerlijk over geld en spullen.
- Hou het bij: Als je situatie verandert (nieuwe baan, kinderen, nieuw huis), pas het contract dan aan. De notaris kan een wijzigingsakte opmaken.
Conclusie
Een notaris doet veel meer dan alleen een handtekening zetten. Hij of zij is een onpartijdige adviseur die ervoor zorgt dat jullie samenlevingscontract juridisch klopt en, bijvoorbeeld bij de rol van de notaris bij aankoop van een woning, naadloos aansluit bij jullie wensen.
Van het intakegesprek tot de inschrijving in het register: de notaris begeleidt het hele proces.
Het resultaat is een contract dat rust en duidelijkheid geeft. Zo kun je zorgeloos samenleven, wetende dat alles goed geregeld is. En dat is toch wat waard.