Wat is de rol van de notaris bij aankoop van een woning door samenwonenden?
Je staat op het punt om een huis te kopen met je partner. Spannend!
Maar nu komt er iets bij kijken dat je misschien minder vaak doet: de gang naar de notaris. Vooral als je samenwoont (en dus niet getrouwd bent of een geregisterd partnerschap hebt), is de notaris veel meer dan alleen een handtekening-zetter. Hij of zij is de onpartijdige professional die ervoor zorgt dat alles juridisch waterdicht is. In dit artikel lees je precies wat de notaris voor jullie doet, waarom dat zo belangrijk is en hoe je dit soepel aanpakt.
Waarom is de notaris eigenlijk nodig?
Veel mensen denken dat een notaris alleen de koopakte ondertekent, maar dat is maar het topje van de ijsberg.
In Nederland is een notaris een openbaar ambtenaar. Dat betekent dat hij onafhankelijk is en neutraal moet blijven. Hij mag geen partij kiezen voor jou of voor de verkoper. Zijn hoofdtaak is erop toezien dat alles volgens de wet verloopt en dat de afspraken juridisch correct worden vastgelegd.
Zonder de notaris is de koop van een huis namelijk niet rechtsgeldig. Voor samenwonenden is dit extra cruciaal.
Zonder het wettelijke vangnet van een huwelijk, moet alles wat jullie vastleggen extra scherp zijn.
De notaris zorgt ervoor dat jullie rechten en plichten duidelijk zijn, zowel naar de verkoper toe als naar elkaar.
De start: de koopovereenkomst
Voordat je bij de notaris staat, teken je meestal eerst een koopovereenkomst bij de makelaar. Voor samenwonenden is dit een moment om even extra stil te staan.
In de koopovereenkomst staan namelijk de persoonlijke gegevens van de kopers. Bij samenwoners staan beide namen erop, en dat betekent dat jullie beide hoofdelijk aansprakelijk zijn. De notaris controleert deze overeenkomst zorgvuldig voordat hij de definitieve akte opstelt. Hij checkt of alle ontbindende voorwaarden (zoals de financieringsvoorbehoud) goed staan omschreven.
De rol van de notaris: meer dan alleen papierwerk
De notaris is de spin in het web bij de aankoop. Hij zorgt ervoor dat het geld veilig wordt overgedragen, de eigendom wordt overgeschreven en de hypotheek correct wordt geregistreerd.
Laten we de belangrijkste taken eens onder de loep nemen. Allereerst moet de notaris zeker weten dat jij en je partner echt zijn wie jullie zeggen te zijn.
Identificatie en het Basisregistratie Personen (BRP)
Dit klinkt logisch, maar het is wettelijk verplicht. De notaris checkt jullie identiteitsbewijzen en haalt een uittreksel uit de Basisregistratie Personen (BRP). Dit is het officiële adresregister van Nederland. Voor samenwonenden is het belangrijk om te weten dat de notaris soms controleert of jullie op hetzelfde adres staan ingeschreven.
Dit is relevant voor de belastingdienst en voor de vraag of jullie fiscaal partners zijn.
Eigendomsverdeling: hoe verdeel je de koek?
Dit is een van de belangrijkste taken van de notaris voor samenwoners. Bij een huwelijk is er vaak sprake van een wettelijk gemeenschap van goederen (tenzij je huwelijkse voorwaarden hebt). Bij samenwoners geldt dit niet.
Jullie moeten zelf actief kiezen hoe de eigendomsverdeling eruitziet. De notaris legt dit vast in de akte van levering.
De meest voorkomende verdeling is 50/50, maar dat hoeft niet. Stel dat één persoon meer eigen geld inbrengt, dan kunnen jullie kiezen voor een verdeling van bijvoorbeeld 60/40.
De notaris zorgt ervoor dat deze percentages juridisch correct worden vastgelegd. Dit is essentieel voor de toekomst, mocht de relatie ooit stranden. Dan weet je precies wie recht heeft op welk deel van de woningwaarde.
Hypotheekakte en financiering
De notaris speelt een centrale rol bij de hypotheek. Hij stelt de hypotheekakte op, die ondertekend moet worden.
Voor samenwoners is het vaak slim om de woning over te zetten naar gezamenlijk eigendom en een gemeenschappelijke hypotheek af te sluiten.
Dit betekent dat jullie beide hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de volledige schuld. De notaris legt dit vast en zorgt ervoor dat de bank (bijvoorbeeld ABN AMRO, ING of Rabobank) de zekerheid krijgt die ze nodig heeft.
Een tip van de notaris: zorg dat je hypotheekadviseur en de notaris goed samenwerken. De notaris controleert of de hypotheekakte klopt met de afspraken die je met de bank hebt gemaakt. Hij zorgt ook voor de inschrijving in het Kadaster. Zonder deze inschrijving mag de bank jouw huis niet verkopen als je de lening niet betaalt, dus dit is pure noodzaak.
Schenken of overdragen?
Soms koopt één van de samenwoners de woning en trekt de ander later in.
Of er is sprake van een schenking vanuit de ouders. De notaris kan hierbij helpen door een schenkingakte op te stellen. Dit is een officieel document waarin staat dat iemand geld of een deel van een woning schenkt.
Let op: een schenking heeft fiscale gevolgen. In Nederland mag je in 2024 tot een bepaald bedrag belastingvrij schenken (de vrijstelling hangt af van de relatie en leeftijd).
De notaris kan hierover informeren, maar voor de exacte fiscale berekening is een belastingadviseur nodig.
De notaris zorgt in ieder geval dat de schenking juridisch correct wordt vastgelegd en geregistreerd. Het moment suprême is het tekenen van de akte van levering. Dit gebeurt bij de notaris.
De akte van levering en het Kadaster
Zodra beide partijen (jij, je partner en de verkoper) hebben getekend, stuurt de notaris de akte naar het Kadaster. Het Kadaster is het officiële register van onroerende zaken in Nederland.
Binnen een paar dagen na ondertekening staat jullie naam als nieuwe eigenaren in het register.
Vanaf dat moment ben je officieel eigenaar. De notaris regelt dit proces van A tot Z, zodat jij je nergens zorgen over hoeft te maken.
Praktische aandachtspunten voor samenwoners
Naast de juridische taken zijn er een paar praktische zaken waar je als samenwoners goed op moet letten tijdens het aankoopproces.
- Communicatie is key: Zorg dat jullie het eens zijn over de eigendomsverdeling voordat je naar de notaris gaat. Een notaris kan bemiddelen, maar het is beter om het thuis al eens rustig te besproken te hebben.
- Samenwoningsovereenkomst: Hoewel dit niet altijd via de notaris loopt, is het slim om na te denken over een samenwoningsovereenkomst. Hierin leg je vast hoe de kosten (hypothek, gas, licht, water) worden gedeeld en wat er gebeurt als de relatie eindigt. De notaris kan hier soms ook bij helpen, maar een mediator of advocaat is hier vaak de aangewezen persoon voor.
- Waarde van de woning: De notaris gebruikt de koopsom voor de akte, maar het is slim om te weten dat de woningwaarde bepalend is voor de notariskosten. Hoe duurder het huis, hoe hoger de tarieven.
- Financiële planning: Zorg dat je weet wat je maandlasten worden. De notaris is geen financieel adviseur, maar hij controleert wel of de financiering rond is voordat hij de akte passeert.
Hoeveel kost de notaris?
De kosten voor een notaris zijn wettelijk geregeld en kunnen per notaris iets verschillen, maar ze zijn vaak transparant.
De notariskosten bestaan uit honorarium (de werkelijke kosten van de notaris) en het salaris (de wettelijke vergoeding). In 2024 liggen de totale kosten voor de aankoop van een huis (leveringsakte en hypotheekakte) vaak rond de €1.000 tot €1.500, exclusief btw.
Voor een woning tot €300.000 betaal je vaak ongeveer €1.250,- (inclusief bijkomende kosten). Voor een duurdere woning (boven de €300.000) lopen de kosten op naar ongeveer €1.500,-. Dit is een indicatie; de exacte prijs hangt af van de complexiteit (bijvoorbeeld een schenking of een specifieke hypotheekconstructie). Vraag altijd vooraf een offerte op, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Conclusie: De notaris als jullie gids
De notaris is onmisbaar bij de aankoop van een huis voor samenwoners. Hij of zij zorgt voor de juridische veiligheid, legt de eigendomsverdeling vast en regelt de inschrijving in het Kadaster, waarbij de notaris een belangrijke rol bij een samenlevingscontract speelt.
Door de onpartijdige rol van de notaris weet je zeker dat alles volgens de regels verloopt, zonder dat er een partij wordt bevoordeeld.
Als jullie slim zijn, schakelen jullie de notaris er vroeg bij. Zo kunnen jullie samen de opties doornemen en de beste keuze maken voor jullie toekomst. Een huis kopen zonder notaris is een grote stap, maar met de juiste begeleiding wordt het een feestelijke start van jullie samenwoning.