Hoe verloopt een notariële procedure bij wijziging van een samenlevingscontract?

Annelies de Vries

Notaris gespecialiseerd in erfrechtplanning

Stel je voor: je leven verandert. Misschien verhuizen jullie naar een groter huis, krijgen jullie een kind of verdient één van jullie ineens veel meer.

Het samenlevingscontract dat jarenlang perfect werkte, voelt nu opeens als een te strakke jas. Het is tijd voor een update. Maar hoe zit dat eigenlijk, zo’n wijziging bij de notaris? Is het een bureaucratisch drama of gewoon een kwestie van even langslopen?

Goed nieuws: het is vaker het tweede, zolang je maar weet wat je te wachten staat. In dit artikel lees je precies hoe de notariële procedure voor het wijzigen van een samenlevingscontract verloopt, zonder ingewikkelde juridische taal. Lekker praktisch, want je wilt weten waar je aan toe bent.

Wanneer moet je je samenlevingscontract aanpassen?

Een samenlevingscontract is niet in steen gebeiteld. Het is een levend document dat meebeweegt met je leven.

Hoewel je veel dingen onderling kunt regelen, zijn er momenten dat een officiële wijziging bij de notaris echt nodig is. Vooral als het gaat om de formele rechten en plichten die de wet anders invult. De meest voorkomende redenen om het contract aan te passen zijn:

• Veranderingen in financiën: Als er sprake is van een significant inkomenverschil, kan het voordelig zijn om de afspraken over de kosten van de huishouding of de verdeling van de woning aan te passen.
• De komst van een kind: Dit is een big deal. Wettelijk gezien ontstaat er dan automatisch een alimentatieplicht, maar je wilt dit vaak financieel goed regelen in het contract.
• Verandering van woning: Verhuizen jullie naar een andere huurwoning of kopen jullie iets samen? Dan moeten de eigendomsverhoudingen worden aangepast.
• Uit elkaar willen gaan: Ja, soms is een wijziging het begin van het einde. Een goede juridische afwikkeling voorkomt later ruzie.

Stap 1: De oriëntatie en het maken van afspraken

Voordat je naar de notaris rent, moet je het eens worden met elkaar. De notaris kan namelijk niet bedenken wat jullie willen; hij of zij legt alleen vast wat jullie hebben afgesproken.

Zit je nog in een huurwoning of heb je een koophuis? Dit is cruciaal. Wanneer je een samenlevingscontract wijzigt, kijkt de notaris altijd naar de woning. Is de woning op één naam?

Dan kan een wijziging invloed hebben op de hypotheek of de huurovereenkomst.

Overleg dus even met de hypotheekverstrekker of de verhuurder. Soms is toestemming nodig, soms is het alleen een melding. Woon je in een sociale huurwoning?

De keuze voor de notaris

Check dan de regels van je woningbouwvereniging, zoals Vestia of Woonstad, want die zijn vaak streng. Je bent vrij om te kiezen welke notaris je inschakelt.

Je hoeft niet naar de notaris bij jou in de straat; je kunt overal in Nederland terecht.

Vergelijk gerust wat tarieven, want die kunnen verschillen. Voor een eenvoudige wijziging van een samenlevingscontract liggen de kosten meestal tussen de € 150 en € 300, exclusief btw. Let op: dit is een indicatie, vraag altijd om een offerte.

Stap 2: Het concept en de controle

Als je eenmaal een notaris hebt gekozen, begint de echte voorbereiding. De notaris vraagt om de gegevens van jullie huidige contract en wat er precies gewijzigd moet worden.

Vaak kan dit via de mail of een formulier op de website van de notaris.

De notaris stelt vervolgens een conceptakte op. Dit is een concept van de nieuwe overeenkomst. Dit document is juridisch waterdicht, maar het is wel gewoon Nederlands.

De notaris stuurt dit concept naar jullie toe, meestal per e-mail. Neem dit concept serieus.

Ga er samen rustig voor zitten en lees het woord voor woord door. Klopt de datum? Zijn de persoonsgegevens correct? En het allerbelangrijkste: staan de nieuwe afspraken er precies zo in als jullie hebben bedoeld? Als er iets niet klopt, of als je twijfelt over een clausule, bel de notaris dan direct op. Wijzigingen zijn in deze fase gratis of tegen een kleine vergoeding, maar een fout die later wordt ontdekt, is duurder.

Stap 3: De ondertekening bij de notaris

Als het concept akkoord is, volgt de afspraak op kantoor. Tijdens deze afspraak controleert de notaris nog eenmaal of jullie identiteit klopt (jullie moeten een geldig ID-bewijs meenemen) en of jullie beiden vrijwillig tekenen.

De notaris legt de wijziging mondeling aan jullie uit. Dit is een wettelijke verplichting. Hij of zij legt uit wat de gevolgen zijn, bijvoorbeeld voor de belastingen of voor de erfenis.

Vervolgens onderteken je de akte. Dit gebeurt digitaal of op papier, afhankelijk van hoe de notaris werkt.

Het inschrijven in de registers

Let op: de ondertekening bij de notaris maakt de wijziging pas echt geldig.

• Als er afspraken over de woning zijn gemaakt, wordt dit vaak ingeschreven bij het Kadaster.
• De basisakte van het samenlevingscontract blijft bewaard bij de notaris en het Centraal Register Levensbeschikkingen (CRL).

Een handtekening onder een eigen document zonder notaris heeft geen juridische waarde voor derden, zoals de Belastingdienst of de woningbouwvereniging. Na de ondertekening is het nog niet direct zichtbaar voor de hele wereld. De notaris zorgt ervoor dat de wijziging wordt ingeschreven in de openbare registers. Dit hangt af van wat er precies is gewijzigd.

Het duurt meestal een paar dagen voordat de inschrijving zichtbaar is. De notaris stuurt jullie een afschrift van de nieuwe akte. Bewaar dit goed, net als het originele samenlevingscontract.

Wat zijn de kosten en hoe lang duurt het?

De duur van de procedure hangt af van de drukte bij de notaris en de complexiteit van de wijziging.

In de meeste gevallen is het proces binnen twee weken rond. Snel geregeld dus. Over de kosten gesproken: zoals gezegd ligt dit tussen de € 150 en € 300, maar dit kan oplopen als er complexe afspraken over de woning worden gemaakt.

Denk aan een samenlevingscontract waarbij de verdeling van de overwaarde wordt aangepast. Dit vraagt meer werk van de notaris en de kosten voor het wijzigen van je samenlevingscontract kunnen daardoor hoger uitvallen. Let op: voor het wijzigen van een samenlevingscontract hoef je in principe geen belasting te betalen (geen schenkbelasting), tenzij er sprake is van een schenking. Dit is anders bij een testament, waar soms wel successierechten spelen. De notaris kan hierover altijd duidelijkheid geven.

Veelvoorkomende valkuilen

Hoewel de procedure vrij rechttoe rechtaan is, zijn er een paar dingen waar je op moet letten. Een veelgemaakte fout is het vergeten van de hypotheek.

Wanneer je het contract wijzigt, kan dit gevolgen hebben voor de hypotheekrenteaftrek als je niet getrouwd bent. De Belastingdienst stelt strenge eisen aan de eigendomsverhoudingen. Wanneer je dit niet goed vastlegt, kan dit financieel nadelig zijn.

Een andere valkuil is het vergeten van de pensioenverdeling. In een samenlevingscontract staan afspraken over inboedel en vermogen, maar pensioen valt hier vaak buiten.

Wil je dat je partner bij overlijden aanspraak maakt op jouw pensioen? Dan moet je dit apart regelen bij de pensioeninstantie, zoals ABP of PME. Dit kan niet via de notaris.

Conclusie

Het wijzigen van een samenlevingscontract bij de notaris is geen rocket science. Het is een gestructureerd proces dat bestaat uit drie stappen: afspraken maken, concept controleren en ondertekenen.

Het belangrijkste is dat je weet wat je wilt regelen en dat je de consequenties snapt, vooral rondom de woning en de belastingen.

Door het proces stap voor stap te volgen, voorkom je verrassingen achteraf. En onthoud: een goed samenlevingscontract is net als een goede verzekering. Je hoopt het niet nodig te hebben, maar als het erop aankomt, ben je blij dat het goed geregeld is.