Wat is het verschil tussen een notariële akte en een onderhandse akte?

Annelies de Vries

Notaris gespecialiseerd in erfrechtplanning

Stel je voor: je gaat iets belangrijks regelen. Misschien koop je een huis, je start een bedrijf met een vriend, of je maakt afspraken over een erfenis.

Op een gegeven moment hoor je twee woorden voorbijkomen: notariële akte en onderhandse akte. Het klinkt allebei best officieel, maar wat betekent het nu eigenlijk?

En wat is het verschil? Geen zorgen, je bent niet de enige die hier doorheen moet bijten. Het klinkt ingewikkelder dan het is. Laten we het samen ontdekken, alsof we even snel een bak koffie doen en de boel op een rijtje zetten. Want welke akte je nodig hebt, kan een groot verschil maken voor de juridische zekerheid die je krijgt.

De onderhandse akte: de afspraak die je zelf maakt

Laten we beginnen met de onderhandse akte. Dit is de vorm die je waarschijnlijk het beste kent, ook al noem je het in het dagelijks leven misschien niet zo.

Een onderhandse akte is simpelweg een schriftelijke overeenkomst die je zelf opstelt, zonder dat er een notaris aan te pas komt. Stel je voor dat je een fiets koopt van een vriend. Jullie maken een appje naar elkaar: “Ik koop jouw fiets voor 200 euro, ophalen zaterdag.” Dat is al een onderhandse akte.

Hoe werkt het in de praktijk?

Natuurlijk is het wat simpel, maar het principe is hetzelfde. Je kunt ook een uitgebreider document opstellen, bijvoorbeeld voor een lening aan een familielid of een samenwerkingsovereenkomst voor een klein project.

Je tekent het zelf, de ander tekent het, en klaar is Kees. De kracht van een onderhandse akte zit in de eenvoud. Je hebt geen dure notaris nodig en je kunt het snel regelen. Je kunt het zelfs typen in Word of op een speciaal sjabloon van een website zoals het Juridisch Loket.

Het enige wat essentieel is, is dat de afspraken duidelijk zijn: wie doet wat, voor hoeveel geld, en wanneer? Maar let op: een onderhandse akte is niet automatisch “officieel” bewijs.

Als er later ruzie ontstaat, moet je zelf bewijzen dat de handtekening echt is en dat de afspraken kloppen. Het is dus handig om altijd getuigen te vragen of een foto van de handtekening te bewaren. Het is een stuk minder stevig dan een notariële akte, maar voor veel dagelijkse zaken prima geschikt.

De notariële akte: de officiële stempel van de notaris

Wanneer je de term notariële akte hoort, weet je direct: dit is serieus.

Dit is een officieel document dat wordt opgesteld en ondertekend in bijzijn van een notaris. De notaris is een onafhankelijke deskundige die ervoor zorgt dat alles volgens de wet verloopt. Zij zijn als het ware de hoeders van het recht.

Wanneer is een notariële akte verplicht?

De notaris controleert niet alleen of de afspraken juridisch kloppen, maar zorgt er ook voor dat iedereen vrijwillig en met volledig begrip tekent. Dit heet authenticiteit. Het betekent dat de akte officieel bewijs is van wat er is afgesproken.

Je kunt er later moeilijk onderuit komen, want de notaris heeft het proces vastgelegd.

• De koop van een huis (akte van levering).
• Het opstellen van een testament.
• Een huwelijkse voorwaarden.
• De oprichting van een bv (besloten vennootschap).
• Een hypotheekakte.

Niet elke overeenkomst hoeft naar de notaris, maar voor bepaalde zaken is het wettelijk verplicht. Denk aan: Waarom is dit nodig? Omdat het om grote belangen gaat. Bij een huis koop je niet alleen stenen, maar ook grond en rechten.

De notaris zorgt dat het kadaster klopt en dat niemand later kan zeggen dat het niet eerlijk is gegaan. Het kost geld (notariskosten), maar het geeft rust.

Het grote verschil: zekerheid en bewijskracht

Het belangrijkste verschil tussen een onderhandse akte en een notariële akte zit hem in de bewijskracht en zekerheid. Bij een onderhandse akte is het “jouw woord tegen het mijne” als het misgaat.

Je moet zelf bewijzen dat de akte geldig is. Bij een notariële akte is dat anders. Omdat een notaris het proces begeleidt, is de akte direct “executoriaal”.

Dat betekent dat je een deurwaarder kunt inschakelen als de ander niet betaalt, zonder dat je eerst een lange rechtszaak hoeft te voeren.

De notaris heeft namelijk al vastgesteld dat het rechtsgeldig is. Een ander groot verschil is de tegenwerpbaarheid. Een notariële akte is tegenwerpbaar aan iedereen. Dat wil zeggen: niet alleen de partijen die getekend hebben, maar ook derden (zoals banken of de belastingdienst) moeten de inhoud accepteren.

Bij een onderhandse akte geldt dit veel minder; derden kunnen de afspraken soms betwisten. De keuze heeft ook impact op je portemonnee.

Een onderhandse akte kost je vooral tijd en misschien een printer. Een notariële akte kost geld. De tarieven voor notarissen zijn wettelijk geregeld voor bepaalde standaardzaken (zoals een huis kopen), maar kunnen verschillen voor complexere zaken.

De kosten: wat mag het kosten?

Een testament of een bv-oprichting kan al snel enkele honderden tot duizenden euro’s kosten. Waarom?

Omdat je betaalt voor de juridische kennis, de onafhankelijkheid en de garantie dat het waterdicht is.

Wanneer kies je voor welke akte?

Het hangt echt af van wat je wilt bereiken. Laten we een paar voorbeelden bekijken.

Scenario 1: Je leent geld aan een vriend.
Je hoeft niet naar de notaris. Een duidelijke onderhandse akte is vaak genoeg. Overigens, als je je afvraagt of je een huis kunt kopen zonder notaris, dan is het antwoord nee.

Zorg dat je precies opschrijft hoeveel, wanneer terugbetaald en wat de rente is. Als het misgaat, kun je nog steeds naar de rechter, maar je bespaart nu kosten. Scenario 2: Je koopt een huis.
Hier móét je naar de notaris. De akte van levering en de hypotheekakte zijn wettelijk verplicht.

De notaris zorgt dat je eigendom bij het Kadaster wordt geregistreerd. Voor extra zekerheid helpt de notaris bij het opstellen van de juiste clausules, zodat de koop juridisch waterdicht is.

Dit is waar de notariële akte onmisbaar is. Scenario 3: Je start een bedrijf met een partner.
Dit kan beide kanten op. Voor een eenmanszaak is vaak geen notaris nodig, maar wist je dat je ook zelf een samenlevingscontract kunt opstellen? Voor een bv is een notaris echter wel verplicht.

Wil je zekerheid over aandelenverdeling? Dan is een notariële akte verstandiger, want die beschermt je beter bij geschillen later.

De voordelen en nadelen op een rij

Om het helder te maken, even de balans. Onderhandse akte: Notariële akte:

• Voordelig en snel.
• Flexibel: je kunt het zelf aanpassen.
• Geschikt voor simpele afspraken.
• Minder bewijskracht; risico op geschillen.

• Hoge kosten, maar hoge zekerheid.
• Officieel bewijsmateriaal.
• Verplicht voor grote zaken zoals huizen en erfenissen.
• Neemt meer tijd in beslag door afspraak met notaris.

Praktische tips voor je akte

Of je nu kiest voor een onderhandse of notariële akte, een goede voorbereiding is het halve werk. Begin altijd met duidelijke afspraken.

Gebruik geen vage taal; schrijf op wat je bedoelt. Vraag altijd juridisch advies als het om veel geld gaat. Websites zoals het Juridisch Loket bieden gratis basisinformatie, maar voor maatwerk is een notaris of advocaat onmisbaar.

Als je een onderhandse akte opstelt, bewaar deze dan op een veilige plek, bijvoorbeeld in de cloud of in een map bij belangrijke documenten.

Bij een notariële akte krijg je altijd een kopie; zorg dat je deze goed bewaart, want het is je bewijsstuk voor de rest van je leven.

Conclusie: welke akte kies jij?

Het verschil tussen een notariële akte en een onderhandse akte is simpelweg de mate van zekerheid en officiële status. Voor alledaagse zaken is een onderhandse akte vaak voldoende en een stuk goedkoper. Voor grote, levensveranderende beslissingen zoals een huis kopen of een testament opstellen, is de notariële akte de veilige keuze.

Onthoud: het gaat erom wat jij nodig hebt. Twijfel je? Ga langs bij een notaris voor een vrijblijvend gesprek.

Ze leggen het graag uit, en zo voorkom je dat je later voor verrassingen komt te staan. Met deze kennis stap je zelfverzekerd de toekomst in, wetende dat je afspraken goed geregeld zijn.