Samenlevingscontract en spaargeld: van wie is wat als je uit elkaar gaat?
Stel je voor: jullie gaan uit elkaar. Het is emotioneel, misschien zelfs pijnlijk.
Maar naast alle verdrietige gevoelens komt er opeens een heleboel praktisch gedoe op je af. Wie mag in het huis blijven wonen? En wat gebeurt er met al het geld op de spaarrekening?
Het antwoord op die laatste vraag is lang niet altijd zo simpel als je zou hopen.
Zonder goede afspraken kan het een flinke strijd worden. In dit artikel leg ik je uit hoe een samenlevingscontract en spaargeld samenkomen en wat er gebeurt als de liefde overgaat.
Waarom een samenlevingscontract echt nodig is
Veel mensen denken dat een samenlevingscontract alleen voor de rijken is of voor stelletjes die geen vertrouwen in elkaar hebben. Dat is echt een misverstand.
Als je samenwoont zonder getrouwd te zijn, sta je juridisch gezien best zwak zonder goede afspraken.
Een samenlevingscontract is eigenlijk een soort handleiding voor jullie relatie, specifiek voor de financiële kant. Een notaris stelt dit contract op en dat is belangrijk, want alleen dan is het juridisch waterdicht. In zo’n contract leggen jullie vast wat van wie is.
Wie betaalt de hypotheek? Wie betaalt de boodschappen? En vooral: wat gebeurt er met de spullen en het geld als jullie uit elkaar gaan? Zonder dit contract bepaalt de wet namelijk hoe er wordt verdeeld, en dat is lang niet altijd eerlijk of praktisch voor jullie situatie.
Hoe verdeel je spullen en schulden bij een scheiding?
Als jullie besluiten om te stoppen met samenwonen, wordt er gekeken naar het contract dat jullie hebben ondertekend. De inhoud is leidend.
- Gelijke verdeling: Dit is de standaard. Alles wordt doormidden gedeeld. De inboedel, de spaarrekening, maar ook de schulden.
- Wederzijdse verdeling: Hierbij spreken jullie af wie welke spullen krijgt. Jij neemt de bank, hij neemt de tv. Dit werkt goed als je duidelijke afspraken maakt over de waarde.
- Deelnameverdeling: Dit is ingewikkelder. Hier kijk je naar wie wat heeft betaald. Heeft één partner veel meer ingelegd voor de aanschaf van spullen? Dan krijgt diegene daar ook meer recht op.
Er zijn grofweg drie manieren om de boedel (alle spullen en schulden) te verdelen:
Spaargeld: de grootste valkuil
Een rechter kan een contract soms aanpassen als het niet meer redelijk is, maar een goed opgesteld contract voorkomt dat je voor verrassingen komt te staan. Spaargeld is vaak het meest gevoelige onderwerp. Het voelt persoonlijk. Misschien heb je jarenlang zuinig geleefd om een buffer op te bouwen, of heeft je partner een erfenis gekregen.
Toch is de praktijk weerbarstig. In Nederland is er geen wet die zegt: ‘jouw geld blijft van jou’ als je samenwoont.
De wet kijkt naar het zogenaamde ‘geoorloofde verwachte vermogensbehoud’. Wat betekent dat? De rechter kijkt naar wat redelijk is. Als jullie vijf jaar lang samen hebben gewoond en samen hebben gespaard, is de kans groot dat het spaargeld gewoon wordt verdeeld.
De duur van de relatie speelt hierbij een enorme rol. Een relatie van twee jaar of langer wordt vaak gezien als een periode waarin je samen vermogen opbouwt, ongeacht wie er meer verdiende.
Het belang van bewijs en bijdragen
Wie heeft er nu eigenlijk voor gezorgd dat het spaargeld er is? Was er één partner met een hoog salaris die elke maand een groot bedrag stortte?
Of was het een gezamenlijke inspanning? De rechter kijkt naar de feiten. Bankafschriften en overzichten van spaarrekeningen zijn hierbij cruciaal.
Stel je voor: jij verdient minder, maar jij doet al het huishouden en regelt alles rondom de woning, waardoor je partner kan werken en sparen.
De invloed van het contract op spaargeld
Ook dat kan meetellen als een bijdrage. Een samenlevingscontract en spaargeld kunnen hier duidelijkheid in scheppen door vast te leggen dat bepaalde bedragen op een specifieke rekening privé blijven. Zo'n contract kan de verdeling van vermogen drastisch beïnvloeden.
Jullie kunnen afspreken dat ieder zijn eigen spaargeld houdt, ook als het op een gezamenlijke rekening staat. Of jullie kiezen voor een vaste verdeling, bijvoorbeeld 60/40, gebaseerd op jullie inkomens.
Zonder contract gaat de voorkeur vaak uit naar een gelijke verdeling van het spaargeld dat tijdens de relatie is opgebouwd.
Dat betekent dat als jij meer hebt gespaard, je de ander misschien toch een deel moet betalen. Het contract is dus je sterkste wapen om je financiële toekomst te beschermen.
Andere bezittingen en schulden
Natuurlijk gaat het niet alleen om geld op de bank. Bij een scheiding moet er gekeken worden naar alles wat jullie samen hebben opgebouwd of gekocht.
- De woning: Dit is vaak het grootste kapitaal. Wie blijft er wonen? Kan de ander worden uitgekocht? Of moet de woning verkocht worden en de overwaarde (of restschuld) gedeeld worden?
- De auto: Meestal wordt de auto toegewezen aan degene die hem het meest nodig heeft, met een compensatie in geld voor de ander.
- Bankrekeningen: Alle betaalrekeningen worden bekeken. Vaak wordt het saldo op de dag van uit elkaar gaan als uitgangspunt genomen.
- Beleggingen: Aandelen of fondsen die tijdens de relatie zijn gekocht, vallen in principe in de pot die gedeeld wordt.
- Schulden: Let op! Schulden worden ook verdeeld. Een studieschuld is vaak privé, maar een persoonlijke lening voor een vakantie of auto die tijdens de relatie is afgesloten, kan gedeeld moeten worden.
Wat kost juridisch advies?
Veel mensen schrikken van de kosten van een advocaat, maar het is vaak een noodzakelijke investering.
De tarieven voor juridisch advies variëren sterk. Een advocaat kost al snel tussen de €150 en €300 per uur, afhankelijk van de ervaring en de regio. Er zijn verschillende manieren om de kosten te beheersen. Sommige advocaten bieden een vast tarief aan voor het opstellen van een samenlevingscontract of voor een scheidingstraject zonder conflict.
Ook is bemiddeling (mediation) een uitstekend alternief. Een bemiddelaar helpt jullie om samen tot een oplossing te komen, zonder dat er direct een rechter aan te pas komt. Dit is vaak sneller, goedkoper en minder belastend voor jullie relatie.
Conclusie
Uit elkaar gaan is nooit leuk, maar met een goed samenlevingscontract voorkom je dat een financiële discussie de boel verder verziekt.
Het zorgt voor duidelijkheid over wie wat krijgt, inclusief het spaargeld. Of je nu kiest voor een gelijke verdeling of een specifieke regeling, de afspraken moeten zwart op wit staan.
Zorg dat je weet wat je rechten zijn, win advies in en pak de regie over je eigen financiële toekomst. Dan kun je, ook na een scheiding, met een gerust hart verder.