Samenlevingscontract en spaargeld: van wie is wat als je uit elkaar gaat?
Stel je voor: je relatie is voorbij. Het is emotioneel genoeg, maar dan begint het echte gedoe: de spullen verdelen.
Wie krijgt de bank? En dat ene dure servies? Maar de grootste valkuil zit vaak in de cijfers: het spaargeld.
Wie heeft wat gespaard en wie mag het houden? Als je een samenlevingscontract hebt, sta je veel sterker. Zonder?
Dan ben je vaak het haasje. Laten we dit helder uitleggen, zonder ingewikkelde juridische taal.
Waarom een samenlevingscontract echt nodig is
Veel mensen denken: "Wij komen er wel uit als het zover is." Maar in de praktijk lopen emoties vaak hoog op als de relatie strandt.
Zonder afspraken ben je overgeleverd aan de wet. In Nederland geldt namelijk de wettelijke verdeling als je niets regelt. Dit is vaak minder gunstig dan je denkt. Stel je voor dat je ongehuwd samenwoont en uit elkaar gaat.
In veel gevallen heeft de één meer betaald voor de inboedel of het spaargeld. Zonder contract wordt alles in principe gezien als 'gemeenschappelijk' als het tijdens de relatie is aangeschaft, tenzij je kunt bewijzen dat het van jou is.
Een samenlevingscontract bij de notaris is je veiligheidsnet. Het legt vast wat van wie is, zodat er geen discussie ontstaat over wie de dure fiets heeft gekocht of wie het spaargeld heeft aangevuld.
De harde waarheid over spaargeld
Spaargeld is vaak het meest omstreden bezit. Geld is emotie. Volgens cijfers van het CBS had een gemiddeld Nederlands huishouden in 2023 ongeveer € 118.000 aan vermogen, waarvan een groot deel spaargeld is.
Maar hoe zit dat als jullie uit elkaar gaan? Als je een gezamenlijke spaarrekening hebt, is het simpel: het geld op die rekening is van jullie allebei. Ga je uit elkaar?
Wie is de eigenaar van de spaarrekening?
Dan wordt het saldo in principe 50/50 verdeeld. Dit geldt ook als de ene partner veel meer heeft gestort dan de ander.
Dat voelt soms onrechtvaardig, maar juridisch is het duidelijk. Heb je aparte spaarrekeningen? Dan ligt het anders. Geld dat jij vóór de relatie al had, blijft van jou.
Geld dat je tijdens de relatie op jouw aparte rekening stort, is vaak wél gemeenschappelijk, tenzij je anders afspreekt. Stel je voor: jij spaart elke maand € 500 van je salaris op je eigen rekening, terwijl je partner dat niet doet.
Zonder contract mag je partner bij een scheiding aanspraak maken op de helft van dat spaargeld. Een samenlevingscontract kan dit voorkomen door vast te leggen dat ieders spaargeld op eigen rekeningen ook echt eigendom blijft.
Soorten regelingen in een contract
Een samenlevingscontract is geen standaard document. Je kunt het zo specifiek maken als je wilt.
Hier zijn de meest voorkomende opties: Dit is de meest bekende vorm. Alles wat je samen tijdens de relatie verwerft, is van beide partners.
Gemeenschap van goederen (de standaard zonder contract)
Denk aan de inboedel, de auto en het spaargeld. Ga je uit elkaar?
Dan wordt alles verkocht en wordt de opbrengst 50/50 verdeeld. Dit is de wettelijke standaard voor ongehuwd samenwonenden zonder contract. Bij deze regeling blijft iedereen eigenaar van zijn of haar eigen spullen en geld.
Separatie (goederen blijven apart)
Jij koopt een auto? Die blijft van jou. Jij spaart?
Dat geld blijft van jou. Alleen zaken die echt samen worden aangeschaft, zoals een huis, moeten apart worden geregeld.
De 'koude uitsluiting'
Dit is veilig voor wie zijn of haar vermogen wil beschermen. Dit klinkt harder dan het is. Hierbij sluit je elke gemeenschap van goederen uit. Alles blijft strikt gescheiden.
Dit is handig als je ondernemer bent of al vermogen hebt opgebouwd voordat de relatie begon. Je partner kan dan geen aanspraak maken op jouw bedrijf of je erfenis.
De verdeling van de woning en schulden
Naast spaargeld is de woning vaak het grootste bezit. Als je een samenlevingscontract hebt, staan hier duidelijke afspraken in. Stel: jullie kopen een huis.
In het contract staat dat de partner die de hoogste hypotheek krijgt, de woning behoudt bij een scheiding.
De ander moet dan worden uitgekocht. Dit betekent dat de overblijvende partner de ander moet betalen voor diens aandeel in de overwaarde.
Zonder deze afspraken blijft de woning in 'gemeenschap van goederen' en moet de woning vaak verkocht worden, tenzij één partner de ander kan uitkopen. Ook schulden zijn belangrijk. Wil je weten hoe het zit met een samenlevingscontract en spaargeld? Heb je een gedeelde creditcard of een persoonlijke lening?
In een contract kun je vastleggen dat schulden die één partner maakt, ook bij die partner blijven.
Anders loop je het risico dat je moet meebetalen aan de gokschulden of dure aankopen van je ex-partner.
Stappenplan bij een scheiding
Als het zover is en je gaat uit elkaar, volg je een aantal stappen. Dit werkt het beste als je vooraf goede afspraken hebt gemaakt.
- Check het contract: Open je samenlevingscontract en kijk wat er staat over de verdeling van bezittingen en spaargeld.
- Maak een inventarisatie: Maak een lijst van alle bezittingen (spaargeld, huis, auto, inboedel) en schulden. Waardeer wat het waard is.
- Zoek mediation of een advocaat: Als de emoties hoog oplopen, is een mediator handig om tot een oplossing te komen. Lukt dat niet? Dan heb je een advocaat nodig.
- Opstellen scheidingsconvenant: De gemaakte afspraken worden vastgelegd in een scheidingsconvenant. Dit document wordt ondertekend en bij de notaris gepasseerd.
- Indienen bij de rechtbank: De officiële echtscheiding wordt aangevraagd bij de rechtbank.
De kosten van een scheiding
Een scheiding kan flink in de papieren lopen. De kosten hangen af van hoe je het aanpakt.
- Mediation: Vaak goedkoper dan een advocaat. Kosten: ongeveer € 1.000 tot € 2.000 per persoon, afhankelijk van de complexiteit.
- Advocaat: Als je beide een eigen advocaat neemt, lopen de kosten snel op. Denk aan € 150 tot € 250 per uur.
- Notaris: Voor het passeren van het scheidingsconvenant of het opstellen van een samenlevingscontract betaal je notariskosten. Een simpel samenlevingscontract kost vaak rond de € 500 tot € 700.
Het opstellen van een samenlevingscontract bij het begin van de relatie is een investering die zich vaak terugbetaalt.
Het voorkomt dure rechtszaken later.
Conclusie: Regelen is rust
Een samenlevingscontract is niet romantisch, maar wel verstandig. Het zorgt voor duidelijkheid over spaargeld, de woning en andere bezittingen. Zonder contract loop je het risico dat je meer moet afstaan dan je lief is.
Door nu heldere afspraken te maken, voorkom je straks een juridische strijd.
Bespreek dit open met je partner en ga langs bij een notaris. Het is de beste investering voor je financiële toekomst, wat er ook gebeurt.