Samenlevingscontract en internationale scheiding: wat als je partner buitenlands is?
Stel je voor: je bent verliefd, de vonk springt over en voor je het weet deel je niet alleen je hart, maar ook je huis. Je partner komt uit een ander land. Spannend!
Maar naast de romantiek is er ook een praktische kant. Wat als het misgaat? Wat als jullie uit elkaar groeien?
Een scheiding is altijd lastig, maar met een internationale component wordt het al snel een complexe puzzel.
In dit artikel leg ik uit hoe je dit slim aanpakt, zonder dat je direct een juridisch handboek hoeft te lezen.
Waarom een samenlevingscontract cruciaal is
Veel mensen denken: "Wij blijven samen, dat contract is niet nodig." Maar een samenlevingscontract is niet alleen voor als het misgaat; het is een stukje zekerheid voor nu. Zeker als je partner uit een ander land komt, is het belangrijk om duidelijke afspraken te maken.
In Nederland is een samenlevingscontract een notariële akte. Het regelt wie wat betaalt en wat er gebeurt met spullen die je samen koopt. Zonder zo'n contract ben je in Nederland wettelijk gezien 'slechts' single.
Er is geen automatische verdeling van goederen zoals bij een huwelijk. Dit klinkt misschien simpel, maar als je partner straks terugverhuist naar Spanje of Duitsland, wil je niet dat er in twee verschillende landen tegelijkertijd conflicten ontstaan over jullie bankrekening of de bank die je cadeau kreeg van je ouders.
Een contract geeft rust.
De valkuil: welk recht geldt er?
Dit is de grootste valkuil bij internationale relaties. Stel: jullie wonen in Nederland, maar je partner is afkomstig uit Italië.
Jullie gaan uit elkaar. Welk recht past er dan op jullie situatie? In Europa proberen we dit te regelen met de Rome III-verordening. Dit klinkt ingewikkeld, maar het komt erop neer dat jullie vaak zelf mogen kiezen welk recht van toepassing is.
Heb je geen keuze gemaakt in een contract? Dan bepaalt het recht van het land waar jullie gewoonlijk wonen (meestal dus Nederland) of het recht van het land van de nationaliteit van je partner.
Stel je voor dat je partner de Italiaanse nationaliteit heeft en jullie wonen in Nederland.
Zonder afspraken kan het zomaar gebeuren dat het Italiaanse recht wordt toegepast op jullie bezittingen. In Italië zijn de regels over eigendom en scheiding soms anders dan in Nederland. Voorkom verrassingen en kies in je samenlevingscontract expliciet voor het Nederlands recht. Dit maakt de boel een stuk overzichtelijker.
Goederenrecht en de huishouding
Stel je hebt een samenlevingscontract. Daarin leg je vast welke spullen van jou zijn en welke van je partner.
Maar wat als je samen een huis koopt in Nederland? Dan heb je te maken met het huwelijksvermogensrecht of het vermogensrecht. Als je getrouwd bent, is er in Nederland vaak sprake van gemeenschap van goederen (tenzij je huwelijkse voorwaarden hebt). Bij een samenlevingscontract is dit anders.
Je kunt afspreken dat je alles deelt, maar ook dat je alles gescheiden houdt. Dit is vooral belangrijk bij een internationale scheiding.
Als je partner straks naar zijn eigen land vertrekt, wil je niet dat hij of zij aanspraak maakt op de overwaarde van jouw huis dat je vóór de relatie al had.
Een tip: leg vast wie welke inboedel heeft aangeschaft. Met een simpele Excel-lijst of bonnetjes in een map (of digitaal) voorkom je discussies later. Juridisch gezien moet je kunnen bewijzen dat iets van jou is.
De scheiding: procedures verschillen per land
Als de liefde over is, breekt een lastige tijd aan. Een scheiding is emotioneel, maar internationaal gezien is het ook een logistieke uitdaging.
Woon je in Nederland? Dan is de Nederlandse rechter meestal bevoegd om jullie scheiding uit te spreken, mits jullie beiden in Nederland wonen. Maar als je partner terugkeert naar zijn of haar land van herkomst, wordt het ingewikkelder.
De rechter in het land waar jullie laatst woonden, is vaak bevoegd.
Maar wat als jullie in verschillende landen wonen? Stel: jij woont in Amsterdam, je partner in Berlijn. Dan moet je soms een procedure starten in beide landen, of kiezen voor de meest gunstige rechter.
Dit noemen we forumkeuze. In een samenlevingscontract kun je afspreken dat de Nederlandse rechter bevoegd is.
Kinderalimentatie en internationale regels
Dit scheelt een hoop gereis en kosten. Een ander belangrijk punt: de erkenning van de scheiding.
Een Nederlands echtscheidingsvonnis wordt in de meeste landen in de EU automatisch erkend dankzij de Brussel II-bis verordening. Maar buiten de EU? Dan kan het zijn dat je het vonnis moet 'legaliseren' of vertalen voor de lokale autoriteiten. Dit kan maanden duren.
Hebben jullie kinderen? Dan komt er nog een extra dimensie bij kijken.
In Nederland wordt kinderalimentatie berekend volgens de Tremanormen. Dit is een stappenplan om te bepalen hoeveel de niet-verzorgende ouder moet betalen. Als je partner in het buitenland woont, kan het zijn dat er andere normen gelden.
Gelukkig is er een internationaal verdrag: het Haags Kinderbeschermingsverdrag en de Europese Onderhoudsverordening. Deze regelingen zorgen ervoor dat alimentatie ook over de grens kan worden geïnd.
Het is niet altijd makkelijk, maar het werkt. Let op: als je partner in een land woont waar geen verdrag mee is, moet je soms lokaal naar de rechter. Dit kan duur en tijdrovend zijn. Een goede scheidingsadvocaat voor samenwonenden is hier onmisbaar.
Partneralimentatie: de internationale valkuil
Partneralimentatie is een heet hangijzer. In Nederland mag je maximaal vijf jaar partneralimentatie betalen (bij huwelijken na 2020). Denk ook aan de gevolgen van een samenlevingscontract voor je sociale zekerheid.
Maar wat als je partner uit een land komt waar alimentatie voor het leven kan worden gevorderd? Stel: je partner komt uit een cultuur waar de financiële zorg voor de ex-partner langdurig is geregeld. In Nederland is de termijn korter.
Welk recht geldt er dan? Ook hier bepaalt het internationale privaatrecht veel.
Als je kiest voor Nederlands recht in je samenlevingscontract, geldt de Nederlandse termijn van vijf jaar.
Zonder afspraak loop je het risico dat het recht van het land van herkomst van je partner wordt toegepast, wat je financieel flink kan raken.
Praktische tips voor een internationaal samenlevingscontract
Het opstellen van een goed contract is de moeite waard. Hieronder vind je een checklist om je op weg te helpen:
- Kies een notaris: Ga naar een notaris die ervaring heeft met internationale zaken. Vraag bijvoorbeeld bij Notaris.nl of een lokale notaris of ze bekend zijn met buitenlandse partners.
- Rechtskeuze: Neem expliciet op dat Nederlands recht van toepassing is op jullie samenleving.
- Forumkeuze: Spreek af dat de Nederlandse rechter bevoegd is bij geschillen.
- Goederenlijst: Maak een overzicht van jullie bezittingen en schulden.
- Engelstalige versie: Vraag om een Engelstalige of meertalige samenvatting van het contract. Dit helpt bij instanties in het buitenland.
Conclusie
Een relatie met een buitenlandse partner is prachtig, maar vraagt om een stevig fundament. Een samenlevingscontract met een nieuwe partner is daarbij je beste vriend.
Het zorgt voor duidelijkheid, voorkomt juridische nachtmerries en bespaart je geld als het ooit misgaat. Door slimme afspraken te maken over het recht en de bevoegde rechter, houd je de regie in eigen hand. Dus, voordat je de volgende vakantie plant, plan eerst een afspraak bij de notaris. Het is minder romantisch, maar wel het beste bewijs van liefde voor je eigen toekomst.