Samenlevingscontract en een nieuwe partner: wat moet je juridisch regelen?
Stel, je hebt een nieuwe partner. De vonk slaat over, de wijn is op en de gesprekken gaan diep.
Op een gegeven moment komt het gesprek op samenwonen. Superleuk! Maar dan komt er een moment dat je denkt: “Hoe zit dat juridisch eigenlijk?” Misschien is het niet het spannendste onderwerp tijdens een date, maar het is wel ongelooflijk belangrijk. Zonder goede afspraken loop je financieel risico. In dit artikel lees je precies wat je moet regelen als je gaat samenwonen met een nieuwe partner.
Waarom een samenlevingscontract?
Veel mensen denken dat trouwen of een geregistreerd partnerschap de enige manier is om juridisch veilig te zijn. Maar als je samenwoont, ben je automatisch financieel onafhankelijk van elkaar.
Dat klinkt fijn, maar het betekent ook dat je nergens recht op hebt als je partner iets overkomt. Geen erfenis, geen pensioen, niets. Een samenlevingscontract is een officieel document waarin je afspraken vastlegt.
Het zorgt voor duidelijkheid en veiligheid. Veel mensen denken dat een samenlevingscontract ingewikkeld is.
Of dat je het alleen nodig hebt als je een huis koopt. Dat is een misvatting. Zelfs als je alleen huurt en geen bezittingen hebt, is het slim om na te denken over de financiële risico’s. Het gaat niet alleen om wat er gebeurt als de liefde overgaat, maar ook als er iets vervelends gebeurt, zoals overlijden of ziekte.
Hoe zit het met de Belastingdienst?
De Belastingdienst is een beetje de spelbreker als het gaat om samenwonen zonder contract. Zij kijken naar feiten, niet naar goede bedoelingen.
Als je langdurig samenwoont, dezelfde woning deelt en misschien zelfs een gedeelde huishouding voert, kan de Belastingdienst jullie alsnog als fiscaal partners zien.
Als fiscaal partners tellen jullie inkomens samen voor de inkomstenbelasting. Dat kan voordelig zijn, maar ook nadelig. Je moet dan samen aangifte doen.
Zonder contract loop je het risico dat de Belastingdienst opeens beslist dat jullie partners zijn, terwijl jullie dat juridisch niet willen zijn. Een samenlevingscontract geeft duidelijkheid aan de Belastingdienst en voorkomt vervelende verrassingen.
Wat regel je in een samenlevingscontract?
Een samenlevingscontract is maatwerk. Je kunt het zo uitgebreid maken als je wilt.
De woning: koop of huur?
Toch zijn er een aantal standaardonderwerpen die eigenlijk niet mogen ontbreken. We bespreken de belangrijkste punten. Als je een huis koopt, is een samenlevingscontract vaak verplicht voor de hypotheek.
De bank wil zekerheid. In het contract leg je vast wie wat betaalt en wat er gebeurt als jullie uit elkaar gaan.
Spullen en bezittingen
Wie betaalt de hypotheek? Wie betaalt de verbouwing?
En wie blijft er in het huis als de relatie strandt? Ook bij een huurwoning is het slim om afspraken te maken. Stel, jij huurt de woning en je partner trekt in. Wat gebeurt er als jij uit huis gaat?
Heeft je partner recht om in de woning te blijven? Dit hangt af van de huurovereenkomst en de afspraken die je maakt.
In een contract leg je vast wie welk deel van de huur en de bijkomende kosten betaalt. Wat gebeurt er met de inboedel? Wie koopt de bank?
Geld en schulden
Wie neemt de tv mee? Dit klinkt triviaal, maar in een emotionele periode kunnen dit soort discussies flink escaleren.
Je kunt in het contract vastleggen dat iedereen zijn eigen spullen houdt. Of dat je grote aankopen samen deelt. Een scheiding van goederen is hier de standaard.
- De vaste lasten: wie betaalt wat?
- De boodschappen: deel je deze of betaalt één persoon?
- De inboedelverzekering en andere verzekeringen.
Dit betekent dat je eigen bezittingen ook echt van jou blijven. Let op: spullen die je samen koopt, zoals een bank of een auto, worden vaak gezien als gemeenschappelijk bezit.
Leg vast hoe je dit verdeelt. Bijvoorbeeld 50/50 of naar rato van inleg. De financiën zijn het belangrijkste onderdeel van een samenlevingscontract.
Je moet duidelijke afspraken maken over: Een veelgebruikte methode is de ‘vaste lasten verdeling’.
Je kunt afspreken dat je de kosten deelt op basis van je inkomen.
Overlijden en erfenis
Bijvoorbeeld: als je partner 40% van het totale inkomen verdient, betaalt hij of zij ook 40% van de vaste lasten. Dit is eerlijk en voorkomt dat één persoon financieel wordt uitgekleed. Let wel op schulden. Als je partner schulden heeft, wil je daar waarschijnlijk niet voor opdraaien.
In een samenlevingscontract leg je vast dat schulden van elkaar blijven. Je bent namelijk niet aansprakelijk voor de schulden van je partner, tenzij je dit expliciet schriftelijk afspreekt.
Dit is een heftig onderwerp, maar essentieel. Als je komt te overlijden zonder testament, heeft je partner niets te claimen. De wet bepaalt dat alleen wettelijke erfgenamen (kinderen, ouders, broers en zussen) recht hebben op de erfenis.
Een vriend of vriendin zonder huwelijk staat juridisch buitenspel. Mocht de relatie eindigen, dan kan een scheidingsadvocaat voor samenwonenden uitkomst bieden. Je kunt in een samenlevingscontract ook vastleggen dat je partner een bedrag krijgt uit de nalatenschap.
Dit heet een legaat. Let wel: dit werkt alleen als je ook een testament maakt. Een samenlevingscontract alleen is niet genoeg om erfrechtelijke claims te doen.
Ga daarom naar de notaris voor een testament. Daarnaast is het slim om je pensioen te regelen.
Partneralimentatie
Veel pensioenfondsen, zoals ABP of PME, staan toe dat je partner mee- of nabestaandenpensioen krijgt. Dit moet je vaak actief aanvragen. Zonder actie heeft je partner na je dood geen recht op een deel van je pensioen.
Als je trouwt, ben je wettelijk verplicht om partneralimentatie te betalen bij een scheiding. Bij een samenlevingscontract en partneralimentatie is dat niet zo.
Alimentatie is niet automatisch verplicht. Toch is het slim om hier afspraken over te maken.
Hoe lang betaal je partneralimentatie als jullie uit elkaar gaan? Of betaal je helemaal niets? Als je niets opschrijft, is de kans groot dat je later discussie krijgt. Vooral als één partner stopt met werken voor de relatie. Leg vast of er sprake is van een onderhoudsplicht en zo ja, voor hoelang.
Hoe sluit je een samenlevingscontract?
Een samenlevingscontract moet bij de notaris worden opgesteld. Zonder notaris is het document niet rechtsgeldig.
De notaris zorgt ervoor dat de afspraken juridisch kloppen en worden vastgelegd in een notariële akte.
De kosten voor een samenlevingscontract liggen gemiddeld tussen de € 600 en € 1.200, afhankelijk van de complexiteit. Een basiscontract met alleen afspraken over de woning is goedkoper dan een uitgebreid contract met testamenten en pensioenregelingen. Voordat je naar de notaris gaat, is het slim om zelf al het een en ander uit te zoeken.
Bespreek thuis wat jullie willen. Maak een lijstje met jullie wensen en verwachtingen. Dit bespaart tijd en geld bij de notaris.
Wat als je uit elkaar gaat?
Een goede vraag is: wat gebeurt er als de relatie strandt? In een samenlevingscontract leg je vast hoe de verdeling gaat.
Wie blijft in de woning? Hoe wordt de inboedel verdeeld? Wat gebeurt er met de gezamenlijke rekeningen?
Je kunt afspraken maken over een eventuele vergoeding voor investeringen in de woning.
Als je partner heeft bijgedragen aan een verbouwing, maar de woning op jouw naam staat, wil je misschien een vergoeding regelen. Dit voorkomt ruzie en juridische gevechten. Het opzeggen van een samenlevingscontract is eenvoudiger dan een huwelijk. Je kunt het contract opzeggen bij de notaris. Het is wel slim om dit via een vaststellingsovereenkomst voor samenwonenden schriftelijk vast te leggen, zodat er geen onduidelijkheid blijft bestaan.
Conclusie
Samenwonen met een nieuwe partner is spannend en leuk. Maar zonder goede afspraken loop je risico’s.
Een samenlevingscontract beschermt je financieel en emotioneel. Het zorgt ervoor dat je weet waar je aan toe bent, zowel bij een scheiding als bij overlijden.
Neem de tijd om de afspraken te bespreken. Ga naar een notaris en laat een contract opstellen. Het kost geld, maar het levert rust op. En die rust gun je jezelf en je nieuwe partner.
Dus, voordat je je sleutels inlevert of de verhuisdozen uitpakt: regel het juridisch.
Dan kun je zonder zorgen genieten van jullie nieuwe leven samen.