Samenlevingscontract met een eigen bedrijf: welke clausules zijn essentieel?
Stel je even voor: je bent ondernemer. Je staat ’s ochtends vroeg op, je hoofd zit vol plannen en je werkt keihard voor je droom.
Maar er is één ding dat vaak ongemakkelijk voelt om over te praten: wat gebeurt er met je bedrijf als er iets met jou gebeurt? Of als je relatie verandert? Een samenlevingscontract is niet romantisch, maar wel een van de slimste zakelijke beslissingen die je kunt maken.
Het is je vangnet. Laten we zonder ingewikkelde juridische taal doornemen welke clausules echt essentieel zijn.
Waarom een samenlevingscontract voor ondernemers?
Voor een werknemer is een samenlevingscontract voets een manier om zaken te regelen voor de belastingdienst.
Maar voor een ondernemer is het veel meer. Jij bent je bedrijf. Als jij uitvalt, stopt de cashflow niet altijd direct, maar de chaos begint wel meteen. Een goed contract zorgt ervoor dat jouw bedrijfsvoering niet vastloopt wanneer je relatie verandert of wanneer je onverhoopt komt te overlijden. Het gaat om continuïteit en helderheid.
De belangrijkste clausules voor jouw situatie
Veel mensen kopiëren een standaard contract van het internet. Dat is lekker makkelijk, maar voor een ondernemer vaak een gevaar.
1. De winst- en verliesverdeling
Jij hebt te maken met wisselende inkomsten, privé-vennootschappen en misschien wel personeel. Hier zijn de clausules die je echt scherp moet hebben staan. Stel: je bent getrouwd in gemeenschap van goederen, of je hebt een geregisterd partnerschap.
In theorie deel je alles. Maar wat als je bedrijf dit jaar een miljoen winst maakt en je partner niets verdient?
2. De arboclauses: bedrijfsrisico’s en aansprakelijkheid
Of erger: wat als je bedrijf verlies draait? In een samenlevingscontract kun je afspreken dat de winst die je in de bv of eenmanszaak maakt, privé bij jou blijft, óf juist gedeeld wordt.
Belangrijk is hier de hoofdregel: zolang je de inkomsten vanuit de bv privé opneemt (loon of dividend), tellen die mee voor de gemeenschappelijke pot. Wil je de groei van je bedrijf beschermen? Dan moet je helder vastleggen dat het eigen vermogen van de onderneming buiten de gemeenschap valt. Dit voorkomt discussies als de liefde overgaat en de zakelijke waarde explodeert.
Dit is er een die vaak vergeten wordt, maar essentieel is. Als ondernemer loop je risico’s.
3. Uitval door ziekte of overlijden: de bedrijfsopvolging
Je kunt een klant teleurstellen, of een ongeluk krijgen op de zaak. In een standaard samenlevingscontract staat vaak niets over de onderneming zelf. Neem een clausule op die aangeeft dat schulden die voortkomen uit de onderneming privé niet zomaar jouw partner raken.
Als je een eenmanszaak hebt, ben je privé aansprakelijk. Als je een bv hebt, is dat minder, maar je kunt wel borg staan.
Leg vast dat de ander niet aansprakelijk is voor bedrijfsschulden. Dit beschermt niet alleen je partner, maar ook het vermogen van je partner voor jouw bedrijfsrisico’s. Dit is de heetste hangijzer.
Wat gebeurt er als jij morgen onder een bus komt? Of langdurig ziek wordt?
Een samenlevingscontract met een eigen bedrijf moet koppelen met je testament. Zonder testament heeft je partner misschien niets te zeggen over je bedrijf. In de clausule over overlijden leg je vast dat je partner het recht krijgt om de zaak voort te zetten, of dat de zaak verkocht mag worden.
Denk aan de cijfers: als je bedrijf een waarde heeft van bijvoorbeeld € 150.000, wil je niet dat dit direct belast wordt tegen 40% erfbelasting zonder dat daar liquide middelen tegenover staan. Regel een levensverzekering die uitkeert bij overlijden, gekoppeld aan de hypotheek of de bedrijfscontinuïteit.
4. De kosten voor het huishouden en de zaak
Zorg dat je partner de tijd heeft om zaken te regelen zonder direct in de financiële problemen te komen.
Veel ondernemers betalen zaken privé vanuit de bv, of andersom. Dit zorgt voor chaos. In een goed samenlevingscontract leg je een bijdrage vast voor de huishoudelijke kosten. Stel: je partner werkt in loondienst en verdient € 3.000 bruto.
Jij als ondernemer haalt € 5.000 uit je bedrijf. Hoeveel leg je in voor de vaste lasten?
Een eerlijke verdeling is vaak 50/50 of naar rato van inkomen. Maar leg ook vast wie welke kosten draagt voor de zaak. Gebruikt je partner de auto van de bv?
5. De ontbindingsclausule: wat als het uitgaat?
Dan moet dat geregeld zijn. Betaal je de boodschappen vanuit de bedrijfsrekening?
Dat is fiscaal niet slim en leidt tot discussies. Houd zakelijk en privé gescheiden, maar leg de afspraken zwart op wit. Het is ongemakkelijk, maar noodzakelijk.
Wat gebeurt er met de woning als jullie uit elkaar gaan? En belangrijker: wat gebeurt er met de onderneming?
Als je eenmanszaak hebt, is de zaak van jou. Maar de groei die je in de relatie hebt doorgemaakt, is vaak wel een gedeeld inkomen geweest. Leg vast dat je partner geen recht heeft op de goodwill van je bedrijf na een scheiding.
De goodwill (de waarde van je klantenbestand en naamsbekendheid) is vaak moeilijk te waarderen. Zonder afspraak hierover, loop je het risico dat je een deel van je bedrijf moet afstaan of moet uitkopen.
Wil je dat de zaak altijd van jou blijft? Zorg dan dat je partner geen mede-eigenaar wordt en geen aandeelhouder wordt in de bv, tenzij dit expliciet gewenst is.
De rol van de notaris: slimme keuzes maken
Je kunt een contract zelf typen, maar bij een samenlevingscontract voor ondernemers is een notaris onmisbaar. Waarom?
Omdat de notaris zorgt dat het juridisch waterdicht is voor de belastingdienst. De notaris kan je helpen met de 'akte van inbreng'. Dit is een officieel document waarin je vastlegt dat bepaalde zaken (zoals je bedrijfsaandelen) privé blijven. Dit is cruciaal als je later gaat samenwonen in een huis dat je al had, of als je bedrijf al bestond vóór de relatie. De notaris zorgt ervoor dat je afspraken overeenkomen met de wet, zodat je later niet voor verrassingen komt te staan.
Fiscale voordelen niet vergeten
Als ondernemer denk je misschien niet direct aan de belastingdienst, maar een samenlevingscontract heeft fiscale impact. Als je samenwoont en een contract hebt, mag je partner vaak meegenieten van bepaalde aftrekposten, zoals de hypotheekrenteaftrek als je samen in een huis woont.
Maar let op: als je partner werkt in je bedrijf, mag je geen loon betalen zonder dat dit marktconform is. De belastingdienst kijkt hier scherp naar. Leg in het contract vast hoe eventuele arbeid van je partner in de onderneming wordt gewaardeerd.
Is het een onbetaalde rol of een betaalde functie? Zonder helderheid hierover, loop je het risico op een naheffing van de belastingdienst.
Checklist voor de ondernemer
Voordat je naar de notaris gaat, zorg je dat je deze punten helder hebt:
- Bedrijfsvorm: Is het een eenmanszaak, VOF of bv?
- Voor het contract: Wat had je al voordat de relatie begon?
- Verzekeringen: Is er een overlijdensrisicoverzekering afgesloten?
- Bankzaken: Zijn rekeningen gescheiden?
Deze checklist helpt je om het gesprek met je partner én de notaris soepel te laten verlopen.
Conclusie
Een samenlevingscontract is voor een ondernemer niet alleen een stuk papier voor de liefde, maar een bedrijfsplan voor de toekomst. Het beschermt je bedrijf tegen persoonlijke veranderingen en je partner tegen bedrijfsrisico’s.
Door scherp te zijn op winstverdeling, aansprakelijkheid en opvolging, zorg je ervoor dat je onderneming blijft draaien, wat er ook gebeurt.
Neem de tijd, schakel een notaris in en maak het regelen tot een onderdeel van je ondernemerssucces.