Samenlevingscontract en bedrijf: hoe verdeel je een gezamenlijke onderneming?

Annelies de Vries

Notaris gespecialiseerd in erfrechtplanning

Stel je voor: je zit gezellig met je partner aan de keukentafel. De koffie is warm, de sfeer goed, en jullie hebben een briljant idee voor een eigen bedrijf.

Misschien starten jullie een webshop, een hoveniersbedrijf of een eigen restaurant. Het voelt als de start van iets goeds. Maar dan komt er een moment dat je even heel praktisch moet nadenken.

Want wat als de liefde ooit minder wordt? Of wat als er ruzie ontstaat?

Een samenlevingscontract is vaak de oplossing voor de privé-eigenaar, maar hoe regel je dit slim voor een gezamenlijke onderneming? Laten we dit helder uitzoeken, zonder ingewikkeld gedoe.

Waarom een contract onmisbaar is voor ondernemers

Een relatie is gebaseerd op vertrouwen, maar een bedrijf is gebaseerd op zekerheid. Als jullie samen een onderneming starten, stoppen jullie tijd, geld en energie in één pot.

Dat is spannend en leuk, maar het brengt ook risico’s met zich mee. Stel dat jullie uit elkaar gaan. Wie krijgt de laptop?

Wie mag door met de website? En wie betaalt de schulden?

Zonder afspraken sta je opeens in een emotionele en financiële chaos. Een samenlevingscontract is de basis. In Nederland is dit een wettelijk document dat je kunt afsluiten bij de notaris.

Het regelt hoe jullie spullen en schulden verdelen zolang je samen bent. Maar voor een bedrijf is dat niet genoeg.

Je bedrijf is namelijk meer dan alleen een stoel en een computer.

Het is een levend organisme dat geld binnenbrengt (of kost). Daarom moet je de afspraken over je onderneming specifiek vastleggen.

De basis: wie is eigenaar van de zaak?

Voordat je de champagne ontkurkt, moet je een cruciale keuze maken: wie staat er op het briefje van de Kamer van Koophandel (KVK)?

Veel startende ondernemers kiezen voor een eenmanszaak. Dit is makkelijk en goedkoop.

De eenmanszaak

Echter, juridisch gezien kan er maar één persoon eigenaar zijn. Stel, jij staat ingeschreven bij de KVK en je partner helpt mee. Dan ben jij de enige die juridisch verantwoordelijk is. Dit betekent dat jij aansprakelijk bent met je privévermogen.

Als het misgaat, gaan je huis en spaargeld eraan. Je partner heeft dan juridisch niets te zeggen over het bedrijf, tenzij je dat vastlegt.

Om dit op te lossen, kun je in je samenlevingscontract opnemen dat je partner een vergoeding krijgt voor het werk dat hij of zij doet, of dat hij/zij economisch gezien mede-eigenaar is. Dit noem je een ‘stille vennoot’ of een samenwerkingsovereenkomst. Zo zorg je dat je partner niet met lege handen staat als jullie uit elkaar gaan.

Wil je dat jullie allebei officieel eigenaar zijn? Kies dan voor een Vennootschap onder Firma (Vof) of een maatschap.

De Vof of maatschap

Bij een Vof staan jullie allebei ingeschreven bij de KVK. Jullie zijn samen verantwoordelijk voor het bedrijf en delen de winst en de verliezen.

Dit is vaak een betere keuze voor stellen die samen ondernemen. In je samenlevingscontract leg je dan vast hoe de verdeling van de aandelen is (meestal 50/50, maar dat hoeft niet).

Verdeling van de winst en het vermogen

Geld maakt niet gelukkig, maar het zorgt wel voor ruzie als het niet goed geregeld is. Als jullie bedrijf winst maakt, moet je dat geld verdelen.

Doe je dit elke maand? Of spaar je alles voor de groei van het bedrijf?

In je contract leg je vast hoeveel salaris je jezelf uitkeert en wat er met de rest gebeurt. Is er een gezamenlijke pot voor de belastingaangifte? Wie betaalt de zakelijke rekening?

Zorg dat je duidelijke afspraken maakt over de privé-uitkeringen. Als jij meer uren in het bedrijf steekt dan je partner, is het dan eerlijk om de winst 50/50 te delen? Misschien niet. Je kunt afspreken dat de winst wordt verdeeld op basis van uren of investering. Vergeet ook de stille reserves niet.

Een bedrijf kan meer waard zijn dan alleen de bankrekening. Denk aan een klantenbestand, een goede naam of een website met veel verkeer.

Wie mag hiermee verder als de relatie strandt?

Wat als het uitgaat? De exit-strategie

Dit is het onderdeel waar je liever niet over nadenkt, maar wat essentieel is: de break-up. Als jullie uit elkaar gaan, is je bedrijf vaak het grootste struikelblok.

Wie blijft en wie gaat?

Een veelgestelde vraag is: wie mag het bedrijf voortzetten? In een Vof kunnen jullie afspreken dat één partner het bedrijf overneemt.

Dit noem je een ‘bedrijfsopvolging’. Een handige clausule in je samenlevingscontract is de ‘buy-out’ regeling. Dit betekent dat één partner de aandelen van de ander kan kopen.

Je moet dan wel weten wat het bedrijf waard is. Dit wordt bepaald door een taxateur. Een accountant kan je hierbij helpen. Spreek af dat de partner die het bedrijf wil houden, de ander mag uitkopen tegen een vastgestelde prijs.

Stel, je hebt een webshop opgebouwd. Als jullie uit elkaar gaan, is het logisch dat degene die de webshop begonnen is, deze blijft runnen.

De goodwill

De ander moet dan financieel worden gecompenseerd. Zonder afspraak blijft de webshop stil liggen en verdwijnt de inkomstenstroom voor iedereen.

Goodwill is de waarde van je bedrijfsnaam en reputatie. Als je uit elkaar gaat, moet je bepalen of de achterblijvende partner goodwill moet betalen aan de vertrekkende partner. Dit is vaak een onderhandelingspunt. Leg dit vast zodat je niet in een emotionele discussie terechtkomt.

De rol van de notaris

Veel mensen denken dat een notaris alleen nodig is voor een huis kopen.

Maar voor een goed samenlevingscontract is een notaris onmisbaar. Zij zorgen dat de afspraken juridisch waterdicht zijn.

Zij weten precies hoe de wet werkt en wat er gebeurt als jullie uit elkaar gaan. Je hoeft niet alles zelf uit te zoeken. Ga langs bij een notaris en leg je situatie uit. Vertel dat jullie een bedrijf hebben en dat je wilt dat dit goed geregeld is.

De notaris stelt dan een contract op dat bij jullie past. Het kost geld (tussen de 500 en 1000 euro), maar het bespaart je duizenden euro’s aan advocatenkosten later.

Belastingen en aftrekposten

Een samengesteld ondernemersleven heeft invloed op je belastingaangifte. Als jullie een fiscaal partnerschap hebben, mogen jullie bepaalde aftrekposten verdelen.

Dit scheelt vaak veel geld. In je samenlevingscontract kun je vastleggen hoe je de aftrekposten verdeelt. Denk aan de hypotheekrenteaftrek, maar ook aan investeringsaftrek voor het bedrijf. Let op: de Belastingdienst kijkt kritisch.

Je moet kunnen aantonen dat je daadwerkelijk samenleeft en samen onderneemt. Een contract helpt hierbij als bewijs.

Praktische tips voor je contract

Wil je je samenlevingscontract regelen? Hieronder een paar scherpe tips:

• Maak een vermogensoverzicht: Schrijf op wat het bedrijf waard is en wat privébezittingen zijn.
• Spreek een conflictregeling af: Wat doen jullie als jullie het oneens zijn? Misschien helpt een mediator.
• Blijf communiceren: Een contract is een stuk papier, maar goede communicatie is de sleutel.
• Update je contract: Als je bedrijf groeit, verandert er veel. Pas je contract aan als er belangrijke dingen gebeuren.

Conclusie

Samen ondernemen is prachtig, maar het vraagt om heldere afspraken. Lees daarom alles over een samenlevingscontract met een eigen bedrijf: het is niet alleen voor de liefde, maar ook voor de zaak.

Zorg dat je weet wie eigenaar is, hoe je winst verdeelt en wat er gebeurt als het misgaat. Ga naar de notaris, regel de papieren en focus daarna op wat echt telt: het bouwen van een succesvolle onderneming. Zo voorkom je dat je bedrijf het slachtoffer wordt van een relatiebreuk.