Hoe bescherm je je partner tegen schuldeisers na jouw overlijden?
Stel je even voor: je hebt je leven lang hard gewerkt, een leuk huis gekocht en misschien wel een mooi spaarpotje opgebouwd. Het allerlaatste wat je wilt, is dat dit feestje na je overlijden wordt verpest door de belastingdienst of andere schuldeisers.
Het klinkt misschien zwaar, maar het is echt nodig om je partner te beschermen.
Niemand wil dat zijn of haar wederhelft na een verlies ook nog eens in de financiële problemen komt. Gelukkig kun je hier heel goed zelf wat aan doen. Laten we eens kijken hoe je je partner financieel veiligstelt, zonder dat je er een rechtenstudie voor nodig hebt.
De woning: het hart van de zaak
Veel mensen denken dat hun partner automatisch het huis krijgt als ze komen te overlijden.
Helaas, dat is lang niet altijd zo. Vooral als je een hypotheek hebt, zit hier een addertje onder het gras.
Stel, jij bent de enige die op de hypotheekakte staat. Dan mag de bank zomaar het volledige openstaande bedrag opeisen bij je partner. Dat is een enorme klap. Je partner mag het huis dan alleen houden als er genoeg geld is om de hypotheek in één keer af te lossen.
Een onmogelijke opdracht voor de meeste nabestaanden. Een veelgehoorde oplossing is het langstlevende-clausule.
Dit is een clausule in je hypotheekcontract. Als deze clausule erin staat, mag je partner het huis gewoon blijven wonen en de hypotheeklasten gewoon doorbetalen. De bank mag het huis dan niet direct executeren.
Let wel op: dit betekent niet dat de schuld verdwijnt. Je partner moet de maandlasten nog steeds kunnen betalen. Check dit dus even bij je hypotheekverstrekker, want het scheelt echt een slok op een borrel.
Het huis samen delen: het vruchtgebruik
Wanneer jij en je partner allebei eigenaar zijn van de woning, is de situatie anders. Meestal is het dan zo dat de langstlevende partner het huis voor de volle 100% mag blijven gebruiken. Dit heet vruchtgebruik.
Je partner mag er wonen, verhuren of verkopen. De kinderen (of andere erfgenamen) worden dan wel mede-eigenaar, maar ze mogen het huis niet zomaar verkopen onder de voeten van de langstlevende ouder.
De verdeling van de eigendom
Dit is een sterke bescherming. De schuldeisers van de overleden partner kunnen zich dan ook niet zomaar op het huis storten. Ze moeten wachten tot de langstlevende partner ook overlijdt of het huis verkoopt.
Wil je dit goed regelen? Dan moet je in de akte van levering of in je testament hebben staan hoe de verdeling is. Meestal is het zo dat de langstlevende partner 100% van het vruchtgebruik krijgt en de kinderen de blote eigendom. Dit betekent dat je partner alles mag doen met het huis, maar de kinderen krijgen het huis pas echt in handen als de langstlevende ouder overlijdt. Dit voorkomt dat schuldeisers direct beslag kunnen leggen op het huis.
De executeur: de kapitein op het schip
Als je overlijdt, moet er iemand de boel regelen. Die persoon heet de executeur.
Je kunt iemand aanwijzen in je testament. Dit hoeft niet je partner te zijn; het kan ook een vriend of een professional zijn.
De executeur is verantwoordelijk voor het afhandelen van de nalatenschap. Dit betekent dat hij of zij de rekeningen betaalt, de schulden aflost en het overgebleven geld verdeelt. Een goede executeur kan je partner beschermen tegen schuldeisers. Hij of zij kan namelijk controleren welke schulden er zijn en of deze terecht zijn.
Soms proberen schuldeisers namelijk meer te claimen dan ze recht op hebben.
Een executeur kan hier tegenin gaan. Bovendien zorgt een executeur ervoor dat de boedel op de juiste manier wordt afgewikkeld, zodat je partner niet voor onaangename verrassingen komt te staan.
De huwelijkse voorwaarden: een veilig vangnet
Ben je getrouwd? Dan hangt veel af van de manier waarop je getrouwd bent.
In Nederland zijn er drie soorten huwelijken: in gemeenschap van goederen, met beperkte gemeenschap van goederen (vanaf 2018) en met huwelijkse voorwaarden.
Ben je getrouwd vóór 2018? Dan is de kans groot dat je in gemeenschap van goederen bent getrouwd. Dit betekent dat al het bezit en alle schulden van jullie allebei zijn.
Als jij schulden hebt, mogen schuldeisers dus ook aankloppen bij je partner. Dit is een risico.
Als je schulden verwacht, of als je partner een eigen bedrijf heeft, kan het verstandig zijn om huwelijkse voorwaarden op te stellen. Hiermee kun je afspreken dat bepaalde bezittingen of schulden niet gedeeld worden. Zo blijft je partner beschermd. Ben je getrouwd na 2018?
Dan is er een beperkte gemeenschap van goederen. Dit is al iets veiliger, maar schulden die je voor het huwelijk had, blijven van jou.
Schulden tijdens het huwelijk zijn vaak wel gedeeld. Check dit goed, want de regels zijn soms ingewikkeld.
Levenstestament: de zaken regelen terwijl je leeft
Een levenstestament is een document dat je maakt terwijl je nog gezond bent. Hierin regel je wie wat doet als je het zelf niet meer kunt.
Denk aan je financiën, maar ook aan medische beslissingen. Als je komt te overlijden, vervalt het levenstestament.
Het is dus niet hetzelfde als een gewoon testament. Waarom is dit relevant voor schuldeisers? Omdat je in een levenstestament een executeur kunt aanwijzen die de boel beheert.
Als je bijvoorbeeld door ziekte je zaken niet meer kunt regelen, kan je partner (of een ander) dit overnemen. Dit voorkomt dat schuldeisers misbruik maken van je situatie. Je partner kan dan de boel op orde houden en voorkomen dat er onnodige schulden ontstaan.
De belastingdienst: een onvermijdelijke schuldeiser
De belastingdienst is de grootste schuldeiser die er is. Als je overlijdt, moet je partner aangifte doen van de nalatenschap. Dit heet de aangifte erfbelasting.
De belastingdienst kijkt naar de waarde van je bezittingen en de relaties met de erfgenamen.
De belastingvrije voet hangt af van de relatie. Voor partners is deze voet het hoogst: in 2024 is dit ongeveer € 557.000.
Dit betekent dat je partner tot dit bedrag geen erfbelasting betaalt. Als je bezittingen boven dit bedrag uitkomen, betaal je partner over het meerdere belasting. Let op: dit bedrag verandert elk jaar.
Om te voorkomen dat je partner voor onaangename verrassingen komt te staan, is het slim om je bezittingen op orde te hebben.
Zorg dat je weet wat je waard bent en dat je testament hierop aansluit. Zo voorkom je dat je partner te veel belasting betaalt.
Conclusie: veiligstellen is een keuze
Je partner beschermen tegen schuldeisers na je overlijden is geen rocket science.
Het vraagt wel om aandacht en actie. Check je hypotheekakte, kijk naar je huwelijkse voorwaarden en maak een testament. Schakel eventueel een notaris in voor advies. Het is een investering die je partner enorm helpt.
Niets is zo vervelend als na een verlies ook nog in de financiële problemen te komen. Dus, wacht niet langer en regel het vandaag nog. Je partner zal je dankbaar zijn.