Kan de hypotheekverstrekker een samenlevingscontract eisen bij een gezamenlijke lening?
Stel je voor: je hebt eindelijk de droomwoning gevonden. Het is perfect, op een paar dozen na die je nog moet uitpakken.
Samen met je partner ga je naar de bank of hypotheekverstrekker voor de financiering. Jullie willen samen kopen, samen lenen en samen die handtekening zetten. Maar dan komt de vraag: "Kunnen jullie een samenlevingscontract overleggen?" Ho, stop even. Is dat verplicht?
Mag een hypotheekverstrekker dit zomaar eisen? Het antwoord is kort: ja, dat mogen ze.
Maar er zit een belangrijk verschil tussen mogen en moeten. Laten we dit even scherp uitzoeken, zonder ingewikkelde juridische taal, zodat je precies weet wat je te wachten staat.
Waarom vraagt de hypotheekverstrekker hier eigenlijk om?
Om dit goed te begrijpen, moeten we even kijken naar hoe banken denken. Een bank is geen liefdadigheidsinstelling; ze willen zekerheid.
Wanneer jij en je partner samen een hypotheek aanvragen, zijn jullie wettelijk gezien twee losse personen, tenzij je getrouwd bent.
In Nederland kennen we verschillende samenlevingsvormen. De meest voorkomende zijn: trouwen (huwelijk of geregistreerd partnerschap) of ongehuwd samenwonen. De bank kijkt naar risico.
Als jullie ongehuwd samenwonen en er is geen contract, wat gebeurt er dan als jullie uit elkaar gaan? Wie betaalt de hypotheek?
Wie wordt eigenaar van het huis? Zonder duidelijke afspraken wordt het een juridisch drama. Daarom wil de bank weten hoe jullie relatie wettelijk is geregeld. Een samenlevingscontract geeft de bank duidelijkheid over de financiële verdeling. Het is voor hen een manier om het risico in te schatten.
Samenwonen zonder contract: de stille valkuil
Veel stellen denken: "Wij wonen gewoon samen, dus we zijn samen verantwoordelijk." Helaas, zo werkt het in de ogen van de wet en de bank niet altijd. Als je ongehuwd samenwoont zonder samenlevingscontract, ben je in principe financieel gezien twee individuen.
De bank ziet jullie dan niet automatisch als een economische eenheid. Wanneer je zonder contract een gezamenlijke lening aanvraagt, kan de bank hier moeilijk over doen.
Ze willen namelijk weten wat er gebeurt als de relatie strandt. Wie blijft er in het huis? Wie draait op voor de lasten?
Zonder contract heeft de bank geen juridische houvast. Daarom kan een hypotheekverstrekker eisen dat je een samenlevingscontract opstelt bij een ongehuwd stel. Het is hun manier om de boel veilig te stellen.
Is een samenlevingscontract altijd verplicht?
Hier komt het nu op aan: is het een harde eis? Het antwoord is: bijna altijd, ja, als je ongehuwd bent. De meeste grote banken in Nederland, zoals ING, ABN AMRO of Rabobank, hebben dit in hun acceptatiecriteria staan.
Zij willen een notarieel samenlevingscontract zien voordat ze een gezamenlijke hypotheek verstrekken.
Waarom? Omdat in zo’n contract staat dat jullie elkaars partner zijn en dat er afspraken zijn over de woning.
Bijvoorbeeld dat de woning in gezamenlijke eigendom is of dat er een zogenaamde 'scheidingsclausule' in staat. Dit betekent dat als jullie uit elkaar gaan, de woning wordt verkocht en de opbrengst eerlijk wordt verdeeld, tenzij anders afgesproken. Zonder dit document ziet de bank een te groot risico.
Er zijn uitzonderingen, maar die zijn zeldzaam. Sommige hypotheekverstrekkers accepteren een ongehuwd stel zonder contract als er sprake is van een 'koude uitsluiting' (geen gemeenschap van goederen), maar dit is vaak complexer.
In de praktijk is een samenlevingscontract bijna de standaard voor ongehuwde kopers.
Hoe zit het als je wel getrouwd bent?
Als je getrouwd bent, hoef je geen apart samenlevingscontract te hebben. Je huwelijksakte is voldoende.
De bank ziet jullie dan automatisch als een economische eenheid. Of je nu in gemeenschap van goederen bent getrouwd of met huwelijkse voorwaarden, de bank accepteert dit zonder problemen. Je hoeft geen extra documenten te tonen, behalve je trouwakte.
Let wel: sinds 2018 is de wet veranderd. Standaard trouw je nu in beperkte gemeenschap van goederen, tenzij je anders afspreekt.
Dit is voor de bank meestal geen probleem. Ze kijken vooral naar de stabiliteit van de relatie en de wettelijke status.
Wat als je geen samenlevingscontract wilt?
Stel, jij en je partner willen geen contract opstellen. Misschien omdat het te duur is (notariskosten) of omdat jullie het niet nodig vinden.
Dan is de vraag: kun je nog steeds een gezamenlijke hypotheek krijgen?
Over het algemeen is het antwoord nee, bij de grote banken. Je opties zijn dan beperkt. Je zou kunnen overwegen om de hypotheek op naam van één persoon te zetten.
Dat heet een sololening. De ander kan dan borg staan of garant staan. Dit is vaak minder gunstig, omdat de maximale lening lager is (je telt maar één inkomen mee). Daarnaast kan de partner zonder naam geen eigenaar worden van de woning, wat weer problemen geeft bij overdracht of verkoop.
Een andere optie is overstappen naar een hypotheekverstrekker die wat soepeler is, zoals een kleinere bank of een alternatieve geldverstrekker.
Deze partijen hebben soms andere regels. Ze kijken meer naar de praktijk en minder naar de papieren.
Maar vaak vragen ook zij om een contract, alleen misschien iets minder streng. Het loont om hier advies over in te winnen bij een onafhankelijke hypotheekadviseur.
De kosten en moeite van een samenlevingscontract
Een samenlevingscontract opstellen is niet gratis. Je moet naar de notaris.
De kosten variëren, maar reken op een bedrag tussen de 400 en 800 euro, afhankelijk van de complexiteit en de notaris. Dat is even slikken, maar het is een investering in je woning. Het opstellen zelf duurt meestal een dagdeel.
De notaris bespreekt jullie wensen: wie betaalt wat, wat gebeurt er bij uit elkaar gaan, en hoe zit het met de inboedel? Het is slim om dit samen te doen, zodat je duidelijke afspraken maakt.
Zie het niet als een teken van wantrouwen, maar als een zakelijke regeling voor je grootste aankoop ooit.
Als je eenmaal het contract hebt, geef je dit door aan de hypotheekverstrekker. Zij verwerken het in de dossier. Vanaf dat moment is de lening rond en kun je tekenen.
Praktische tips voor je aanvraag
Wil je zeker weten dat je hypotheekaanvraag soepel verloopt? Hier wat adviezen die je direct kunt gebruiken:
- Check de voorwaarden van je bank: Voordat je begint, bel even met je hypotheekverstrekker. Vraag expliciet: "Wat zijn jullie eisen voor ongehuwd samenwonenden?" Zo kom je niet voor verrassingen te staan.
- Regel het op tijd: Wacht niet tot het laatste moment met het maken van een notariële afspraak. Het kan soms weken duren voordat je terecht kunt, en de bank heeft het document nodig voordat ze definitief akkoord geven.
- Vergelijk hypotheekverstrekkers: Niet elke bank is even streng. Als je bijvoorbeeld via een adviseur werkt, kunnen ze kijken welke geldverstrekker het beste bij jullie situatie past. Soms is een combinatie van een grootbank en een speciale verzekeraar gunstiger.
- Denk aan de toeslagen: Een samenlevingscontract heeft ook invloed op toeslagen zoals huurtoeslag of zorgtoeslag. Zodra je samenwoont en een contract hebt, worden jullie als één huishouden gezien. Dit kan financieel meevallen of tegenvallen, dus check dit even bij de Belastingdienst.
Conclusie: Ja, ze mogen het eisen
Om terug te komen op de titel: de hypotheekverstrekker mag zeker een samenlevingscontract eisen bij een gezamenlijke lening, vooral als je ongehuwd bent. Het is geen willekeurige regel, maar een manier om risico's te beperken en zekerheid te bieden voor beide partijen.
Zie het als een bescherming voor jezelf en je partner. Als je liever geen contract wilt, moet je creatief zijn met je financiering, maar wees erop bedacht dat dit de boel ingewikkelder en duurder kan maken. De makkelijkste weg is vaak de notaris bezoeken, de handtekening zetten en daarna vol vertrouwen je droomhuis betrekken.
Met een goed contract weet je precies waar je aan toe bent, en dat is goud waard.
Dus, voordat je gaat tekenen: zorg dat je papieren op orde zijn. Het maakt het proces niet alleen sneller, maar geeft je ook de rust die je nodig hebt bij het kopen van een huis. En dat is wat je wilt: zorgeloos genieten van je nieuwe thuis.