Hoe regel je beleggingen en aandelen in een samenlevingscontract?
Samenwonen is leuk, maar het brengt ook geldzaken met zich mee. Zeker als je gaat beleggen of aandelen koopt.
Wie is eigenaar van wat? Wat gebeurt er met de inleg als jullie uit elkaar gaan?
Een samenlevingscontract is hierbij je beste vriend. Het is niet alleen een document voor als het misgaat; het is een handleiding voor hoe jullie financieel samenleven. In dit artikel lees je hoe je beleggingen en aandelen slim vastlegt in je samenlevingscontract, zonder ingewikkelde juridische taal.
Waarom een samenlevingscontract essentieel is voor beleggers
Een samenlevingscontract is veel meer dan een formaliteit. Het is het juridische fundament van jullie gedeelde huishouden.
Zonder dit contract ben je in de ogen van de wet gewoon twee individuen die toevallig onder één dak wonen. Dat klinkt romantisch, maar het is financieel gezien een risico.
Stel je voor: jij belegt maandelijks een deel van je salaris, je partner niet. Jaren later gaat het mis. Wie heeft recht op de winst? Wie draait op voor de verliezen?
Een goed contract voorkomt deze discussies. Het legt vast wat van jou is, wat van je partner is, en wat van jullie samen is.
Dit is vooral cruciaal bij beleggingen, omdat de waarde ervan fluctueert en de inleg soms moeilijk te traceren is. Een contract geeft duidelijkheid en rust, zodat jullie kunnen focussen op de toekomst in plaats van op juridische gevechten.
Stap 1: De boeken openslaan – inventariseer alles
Voordat je regels kunt opstellen, moet je weten wat je in huis hebt. Ga samen zitten en maak een overzicht van al jullie bezittingen en schulden.
Wees hierin zo gedetailleerd mogelijk. Dit is het startpunt voor elke goede afspraak. Denk aan: Voor elk item leg je vast: is dit een persoonlijke bezitting of een gemeenschappelijke?
- Bankrekeningen (zowel betaal- als spaarrekeningen)
- Beleggingsrekeningen (bijvoorbeeld via Binck, DEGIRO of Meesman)
- Aandelen, obligaties en ETF's
- Eventuele crypto-valuta
- Onroerend goed (als je samen een huis koopt)
- Auto's en andere waardevolle spullen
- Lenen en schulden
Een persoonlijke bezitting is iets dat één partner had vóór de relatie of dat is geërfd.
Een gemeenschappelijke bezitting is iets dat jullie samen hebben aangeschaft. Bij beleggingen is dit soms lastig. Stel, jij had al aandelen vóór jullie samenwoonden, maar je partner draagt later bij aan de hypotheek waardoor jij meer geld overhoudt om te beleggen.
Persoonlijke versus gemeenschappelijke beleggingen
Dan ontstaat er een grijs gebied. Leg dit soort nuances vast.
De kern van de afspraken draait om dit onderscheid. Een aandeel dat jij koopt met je eigen salaris, blijft in principe jouw persoonlijke bezitting.
Echter, als je een gemeenschappelijke rekening gebruikt om aandelen te kopen, is het logisch dat dit als gemeenschappelijk wordt gezien. Wees hierin heel precies. Een veelvoorkomende valkuil is de inleg voor de hypotheek. Als één partner meer verdient en de ander minder, maar jullie betalen de hypotheek van een gezamenlijke rekening, bouwt de lage-inkomenspartner indirect toch vermogen op in het huis.
Dit kan discussies opleveren bij een scheiding. Een notaris kan helpen om deze complexiteit te vertalen naar heldere afspraken in het contract.
Stap 2: Beleggingsrekeningen openen en afspraken maken
Nu je weet wat er is, kun je regels opstellen voor de toekomst. Hoe gaan jullie beleggen?
De gezamenlijke beleggingsrekening
Ga je voor een gezamenlijke rekening of houden jullie alles gescheiden? Beide opties hebben voor- en nadelen.
Een gezamenlijke beleggingsrekening is handig voor gemeenschappelijke doelen, zoals een appeltje voor de dag of een verbouwing. Je kunt deze rekening openen bij brokers zoals Binck of DEGIRO. Bij het openen geef je aan dat het om een 'en/of-rekening' gaat.
Dit betekent dat beide partners toegang hebben en beide moeten tekenen voor belangrijke beslissingen, tenzij anders afgesproken. In je samenlevingscontract leg je vast:
- Hoeveel iedereen maandelijks inlegt.
- Hoe de winst of het verlies wordt verdeeld (meestal 50/50).
- Wie welke beleggingen mag uitvoeren. Mag één partner zelfstandig aandelen kopen, of is instemming van de ander nodig?
Stel je voor dat jij een actieve belegger bent en je partner passief belegt. Jij wilt misschien daghandel plegen, terwijl je partner rustig in indexfondsen wil blijven zitten. Leg deze beleggingsstrategie vast. Zo voorkom je dat jij risico's neemt met geld waar jullie allebei van afhankelijk zijn.
Hou je je persoonlijke beleggingen liever gescheiden? Dat is prima. Je hoeft niet alles te delen.
Beleggen met eigen middelen
In het contract leg je dan vast dat deze rekeningen privé blijven. Dit is verstandig als je al een leuk kapitaal had opgebouwd voordat je ging samenwonen. Zolang je de inkomsten uit deze beleggingen niet gebruikt voor de vaste lasten, blijft het privé.
Gebruik je de dividenduitkeringen wel voor de boodschappen? Dan kan er toch een gemeenschappelijk belang ontstaan. Wees hier duidelijk over.
Stap 3: Juridische en fiscale valkuilen omzeilen
Beleggen en samenwonen kent een paar fiscale haken en ogen. De Belastingdienst ziet jullie als ongetrouwde partners.
Dit betekent dat je geen fiscaal partnerschap hebt, tenzij je dit expliciet regelt. Dit heeft gevolgen voor de vermogensbelasting (box 3). Stel, jij hebt 100.000 euro aan aandelen en je partner heeft 10.000 euro. In box 3 wordt gekeken naar het totale vermogen per persoon.
Omdat jullie geen fiscaal partnerschap hebben, telt het vermogen niet samen voor de heffingskortingen. Dit kan soms voordeliger zijn, maar soms ook niet.
Een goede belastingadviseur kan hierover adviseren. Een ander belangrijk punt is de verdeling bij scheiding.
Zonder contract geldt in principe het 'goederenrechtelijk stelsel'. Dit betekent dat iedereen zijn eigen spullen houdt. Maar wat als jij hebt belegd met gemeenschappelijk geld?
Dan moet je kunnen aantonen wat van wie is. Een contract maakt hier een einde aan.
De rol van de notaris
Je legt vast hoe de verdeling plaatsvindt. Bijvoorbeeld: hoe je beleggingen en aandelen verdeelt op basis van de inlegpercentages. Je kunt een samenlevingscontract zelf opstellen, maar het is sterk aan te raden om dit bij een notaris te doen.
Een notaris zorgt ervoor dat het contract juridisch waterdicht is. Hij of zij kan ook specifieke clausules opnemen die voor beleggers relevant zijn, zoals de bevoegdheid om te beschikken over effecten.
De kosten voor een notaris liggen meestal tussen de 500 en 1000 euro, afhankelijk van de complexiteit. Dit is een kleine investering voor veel zekerheid.
Stap 4: Praktische uitvoering en technologie
In de praktijk draait het om de dagelijkse gang van zaken. Hoe regel je de toegang tot jullie beleggingen?
Tegenwoordig beleggen veel mensen via apps en online platforms. Denk aan Trading 212, eToro of de app van je eigen bank. In je contract leg je vast wie de inloggegevens beheert.
Wie mag er handelen? Stel dat één partner de inloggegevens kwijtraakt of overlijdt, hoe krijgt de ander dan toegang tot de rekening?
Een praktische tip: zorg voor een 'backup'-plan. Geef elkaar inzicht in elkaars beleggingen, zelfs als ze privé zijn. Dit voorkomt verrassingen. Maak een overzicht van alle rekeningen, de bijbehorende brokers en de toegangsdata. Bewaar dit op een veilige plek, bijvoorbeeld in een kluis of een digitale kluis van de notaris.
Stap 5: Regelmatig evalueren en bijstellen
Een samenlevingscontract is geen statisch document. Jullie leven verandert: je krijgt een kind, koopt een huis, of je beleggingen groeien hard. Het is verstandig om je contract eens in de drie jaar te bekijken en aan te passen als dat nodig is.
Stel, jullie beleggen samen en de waarde van de portefeuille verdubbelt. Is de verdeling dan nog steeds eerlijk?
Of is één partner meer gaan inleggen omdat hij of zij een loonsverhoging heeft gekregen? Pas de afspraken hierop aan. Dit houdt het contract relevant en eerlijk.
Conclusie: Duidelijkheid is het halve werk
Beleggingen en aandelen regelen in een samenlevingscontract vraagt om een heldere aanpak. Begin met een inventarisatie van al je bezittingen, bepaal welke gemeenschappelijk zijn en welke privé, en leg de beleggingsstrategie vast.
Let op de fiscale regels en zorg voor een waterdicht contract via een notaris.
Tot slot, houd de praktische kant in de gaten en evalueer regelmatig. Met deze stappen voorkom je financiële conflicten en bouw je een veilige toekomst op, samen. Het is misschien niet het meest romantische onderdeel van je relatie, maar het zorgt ervoor dat je zorgeloos kunt blijven beleggen. En dat is wat telt.