Wat gebeurt er met de bankrekening van je partner na overlijden zonder testament?
Stel je voor: je partner is overleden. Een verschrikkelijke tijd, waarin emoties alle kanten op schieten. En dan komt er opeens een praktische vraag naar boven die heel concreet en soms best spannend is: wat gebeurt er met de bankrekening?
Mag je zomaar geld opnemen? Blijft de rekening bestaan?
En wat als er geen testament ligt? In dit artikel leggen we in heldere taal uit wat er gebeurt, zonder ingewikkelde juridische termen. We praten erover alsof we even een bak koffie doen en het rustig doornemen.
De bankrekening na overlijden: directe gevolgen
Op het moment dat een bank hoort dat een rekeninghouder is overleden, wordt die rekening meestal direct geblokkeerd. Dit is niet om jou te pesten, maar om fraude en misbruik te voorkomen.
De bank heeft een meldplicht en moet de nalatenschap veiligstellen. Je kunt dus niet zomaar even geld pinnen of overschrijven.
Wel zijn er vaak kleine bedragen die je wel mag gebruiken. Banken hanteren hierin eigen regels, maar er is ook een wettelijke regeling. Het gaat dan om kosten die direct na het overlijden gemaakt moeten worden, zoals begrafenis- of crematiekosten.
Vaak mag er tot een bepaald bedrag worden opgenomen zonder dat je direct een verklaring van erfrecht nodig hebt. Dit bedrag verschilt per bank, maar denk aan enkele duizenden euros. Informeer hiernaar bij de bank.
Wat als er geen testament is?
Als er geen testament is, dan geldt de wettelijke verdeling. Dit is de standaardregel in Nederland.
De wet bepaalt wie erft en hoeveel. Dit is vastgelegd in de Wet op de erfbelasting (vroeger Wet op de schenking, maar de naam is iets anders geworden). Het gaat hier om een helder stappenplan.
- De partner erf het vruchtgebruik van de hele nalatenschap. Dit betekent dat de partner het bezit mag gebruiken en de inkomsten mag ontvangen, maar het vermogen niet zomaar mag verkopen of weggeven.
- De kinderen erfen het zogenaamde 'blote eigendom'. Ze krijgen dus de juridische eigenaar van het vermogen, maar kunnen er pas over beschikken als de partner komt te overlijden (of als de partner toestemming geeft).
De belangrijkste erfgenamen zijn de partner en de kinderen. De verdeling ziet er als volgt uit:
Stel, er is een bankrekening met 100.000 euro. Dan mag de partner hierover blijven beschikken (rente opnemen, etc.), maar het kapitaal is voor de kinderen. De kinderen krijgen dus een vordering op de partner. Klinkt ingewikkeld, maar in de praktijk betekent het dat de partner het geld kan blijven gebruiken voor het dagelijks leven.
Wie doet wat? De rol van de notaris
Zonder testament is er geen executeur (iemand die het testament uitvoert). Wie regelt dan de zaken?
Meestal is de langstlevende partner degene die de boel op orde brengt. Maar om bij de bank te kunnen, heb je vaak een officieel document nodig: de verklaring van erfrecht. Een verklaring van erfrecht is een document dat je bij een notaris aanvraagt.
De notaris stelt vast wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is om de nalatenschap te beheren. Zonder deze verklaring willen banken vaak niet meewerken.
De notaris speelt dus een cruciale rol, ook zonder testament. De kosten voor een verklaring van erfrecht liggen rond de € 200 tot € 400, afhankelijk van de complexiteit en de notaris.
Dit bedrag wordt betaald uit de nalatenschap.
Belastingen: erfbelasting en de bankrekening
Belasting betalen we allemaal, ook na een overlijden. De erfbelasting (vroeger successierecht) is van toepassing op de waarde van de bankrekening en andere bezittingen.
De hoogte van de belasting hangt af van de relatie tot de overledene. Voor de partner en kinderen gelden gunstige tarieven. De partner heeft een hoge vrijstelling (in 2024 is dit ruim € 700.000).
Kinderen hebben ook een vrijstelling, die in 2024 ongeveer € 22.000 bedraagt.
Over het bedrag boven de vrijstelling betaal je belasting. Het tarief voor kinderen is progressief: hoe hoger het bedrag, hoe hoger het percentage (tot maximaal 20% voor het deel boven € 127.587). Voor andere erfgenamen, zoals broers, zussen of vrienden, zijn de vrijstellingen lager en de tarieven hoger.
Dit kan flink oplopen. De bankrekening wordt dus belast, maar dankzij de vrijstellingen blijft er voor de partner en kinderen vaak genoeg over.
Praktische stappen na overlijden
Hoe pak je dit aan? Hieronder een stappenplan dat je kunt volgen: Neem contact op met de bank van je partner.
Stap 1: Meld het overlijden bij de bank
Geef het overlijden door en vraag naar de procedure. De bank blokkeert de rekening en vertelt je wat de mogelijkheden zijn voor kleine opnames.
Stap 2: Verzamel documenten
Je hebt nodig: Neem contact op met een notaris.
- Een officieel uittreksel van het overlijden (van de gemeente).
- Je eigen identiteitsbewijs.
- Eventueel het huwelijksbewijs of partnerschapscontract.
Stap 3: Vraag een verklaring van erfrecht aan
Leg uit dat er geen testament is en dat je de bankzaken wilt regelen. De notaris stelt de verklaring op en stuurt deze naar de bank. De bank zal na ontvangst van de verklaring de rekening deblokkeren voor de erfgenamen. De partner kan dan beschikken over het geld, rekening houdend met de wettelijke verdeling (dus met inachtneming van de rechten van de kinderen).
Stap 4: Wacht op afhandeling
Speciale situaties om rekening mee te houden
Er zijn een paar situaties die extra aandacht vragen: Hebben jullie een gezamenlijke rekening?
Een gezamenlijke rekening
Dan is het vaak zo dat de bank het saldo op die rekening direct op je eigen rekening zet, als jij ook rekeninghouder bent.
Een rekening op naam van de partner alleen
De bank heeft dan geen verklaring van erfrecht nodig voor dit specifieke bedrag. Wel kan het zijn dat de bank vraagt om een verklaring van erfrecht voor het deel dat van je partner was. Check dit goed bij je bank.
Er zijn geen kinderen
Als de rekening alleen op naam van je partner staat, dan is de verklaring van erfrecht vrijwel altijd nodig. De bank mag het geld niet zomaar aan jou uitkeren. Als er geen kinderen zijn, erft de partner de hele nalatenschap. Dit is eenvoudiger. De partner kan dan direct na de verklaring van erfrecht over het saldo beschikken.
Het belang van een testament
Hoewel dit artikel gaat over de situatie zonder testament, is het goed om te benadrukken hoeveel rust een testament kan geven.
Een testament stelt je in staat om zelf te bepalen wie wat erft. Je kunt afwijken van de wettelijke verdeling.
Bijvoorbeeld: je wilt dat je partner het huis direct kan verkopen, of dat een kind eerder een deel krijgt. Zonder testament ben je gebonden aan de wet. Dat kan soms onhandig zijn. Stel, je hebt een kind uit een eerdere relatie en je partner heeft kinderen.
De wettelijke verdeling kan dan leiden tot ingewikkelde constructies. Een testament kan dit voorkomen.
De kosten voor een testament liggen hoger dan voor een verklaring van erfrecht. Reken op € 500 tot € 1.500, afhankelijk van de notaris en de complexiteit. Maar de rust en duidelijkheid die het biedt, zijn vaak het waard.
Conclusie
Als je wilt weten wat er met de bankrekening gebeurt na overlijden zonder testament, is het goed om te weten dat deze vaak tijdelijk wordt geblokkeerd.
Je kunt niet zomaar bij het geld. Een verklaring van erfrecht van een notaris is nodig om de zaken te regelen.
De wettelijke verdeling zorgt ervoor dat de partner het vruchtgebruik krijgt en de kinderen het blote eigendom. Belastingen zijn gunstig voor partner en kinderen, dankzij hoge vrijstellingen. Het proces vraagt geduld en het inschakelen van een notaris. Maar met de juiste stappen kom je er wel.
En als je straks weer rustig bent, overweeg dan om een testament op te laten stellen.
Het geeft je de vrijheid om zelf te bepalen hoe je zaken regelt.