Samenlevingscontract en toeslagen na scheiding: wat moet je doorgeven aan de Belastingdienst?
Een scheiding is al ingewikkeld genoeg. Het regelen van de emoties, de spullen en de woonruimte kost al al je energie.
Toch is er één ding dat je niet kunt vergeten: de Belastingdienst.
Zodra jullie uit elkaar gaan, verandert er fiscaal veel. Als je een samenlevingscontract had, worden de zaken nog iets specifieker. Je wilt natuurlijk geen naheffing of boete op de mat krijgen.
In dit artikel lees je precies wat je moet regelen, welke toeslagen je moet aanpassen en hoe je dit soepel aanpakt. Geen ingewikkelde juridische taal, maar gewoon helder en praktisch.
Het samenlevingscontract: het einde van het fiscale partnerschap
Stel: je had een samenlevingscontract. Dat betekent vaak dat je fiscaal partner was van elkaar.
De Belastingdienst ziet jullie dan als een economische eenheid. Jullie deden samen aangifte en konden gebruikmaken van bepaalde voordelen, zoals de algemene heffingskorting en de arbeidskorting over beide inkomens. Zodra de relatie beëindigd is, stopt dit partnerschap.
Vanaf het moment dat jullie niet meer samenwonen of het contract hebben opgezegd, tellen jullie weer als twee losse belastingplichtigen.
Je moet je fiscale partnerschap beëindigen bij de Belastingdienst. Dit doe je eenvoudig via Mijn Belastingdienst of bij het invullen van je aangifte. Vanaf dat moment doe je weer apart aangifte. Dit heeft direct gevolgen voor je toeslagen en je heffingskortingen.
Je aangifte regelen: hoe zit het precies?
Na een scheiding moet je aangifte doen over het jaar waarin de scheiding plaatsvond. Dit kan best even schrikken zijn, want de Belastingdienst vraagt om een verdeling van inkomen en kosten over twee periodes: vóór de scheiding en ná de scheiding.
Stel, jullie zijn op 1 juli uit elkaar gegaan. Dan tellen de inkomsten en kosten van 1 januari tot en met 30 juni voor de helft voor beide partners.
De verdeling van inkomen en aftrekposten
Vanaf 1 juli telt alleen nog het eigen inkomen en de eigen kosten. Dit geldt ook voor hypotheekrenteaftrek als je de woning nog samen bezit. De Belastingdienst rekent met een 'einddatum' van het fiscale partnerschap.
Zorg dat je deze datum goed vastlegt, bijvoorbeeld in een officieel scheidingsconvenant. Als je een samenlevingscontract had, stond er vaak iets in over de verdeling van de woning na een scheiding.
Samenlevingscontract en de woning
Is de woning verkocht? Of blijft één partner erin wonen? De Belastingdienst wil weten hoe de kosten en opbrengsten zijn verdeeld. Als één partner de woning overneemt, kan er sprake zijn van een overnamesom.
Dit kan fiscale gevolgen hebben voor de overdrachtsbelasting (hoewel die bij een eigen woning vaak nihil is), maar vooral voor de hypotheekrenteaftrek.
Zorg dat de Belastingdienst weet wie per wanneer de hypotheekrente aftrekt.
Toeslagen: direct doorgeven is essentieel
Naast de belastingaangifte zijn de toeslagen het belangrijkste aandachtspunt. De Belastingdienst keert toeslagen uit op basis van je persoonlijke situatie.
Huurtoeslag
Een scheiding verandert die situatie vaak drastisch. Wacht niet tot je aangifte doet, maar geef wijzigingen direct door.
Kindgebonden budget (Kindertoeslag)
Dit voorkomt hoge terugbetalingsverplichtingen later. Woon je na de scheiding alleen? Dan heb je misschien recht op huurtoeslag, mits je huur onder de kale huurgrens van € 879,66 (in 2024) blijft.
Als je uit elkaar gaat, moet je de huurtoeslag op jouw naam zetten. De partner die de woning verlaat, stopt met de toeslag. Doe dit meteen bij de verhuizing. De Belastingdienst kan namelijk eisen dat te veel ontvangen toeslag wordt terugbetaald als je te laat bent.
Dit is vaak het lastigste onderdeel. De hoogte van het kindgebonden budget hangt af van het inkomen van beide ouders en de verblijfsverdeling van de kinderen.
- Kind woont vooral bij één ouder: De ouder bij wie het kind het meest woont (meer dan 50% van de tijd), krijgt het kindgebonden budget. De andere ouder krijgt niets.
- Kind woont afwisselend bij beide ouders: Als de kinderen precies even vaak bij jou en je ex-partner wonen (50/50), kan het kindgebonden budget worden gesplitst. Beide ouders krijgen dan de helft. Let op: dit is alleen mogelijk als het inkomen van beide ouders laag genoeg is.
- Kind is 18 jaar of ouder: Dan telt het inkomen en vermogen van het kind zelf, niet meer dat van de ouders.
De Belastingdienst maakt onderscheid in drie situaties: Geef de verandering in de verblijfssituatie direct door via Mijn Belastingdienst.
Je hebt hiervoor het burgerservicenummer (BSN) van je kind nodig. Veel mensen denken dat alimentatie invloed heeft op de toeslagen. Dit is niet het geval.
Kinderalimentatie en toeslagen
Alimentatie die je betaalt, is geen aftrekpost voor je inkomen in de aangifte.
De Belastingdienst ziet alimentatie als een privékost. Alimentatie die je ontvangt, telt niet mee als inkomen voor je toeslagen. Dit is sinds 2023 de regel. Dit maakt het voor de toeslagen eenvoudiger: je hoeft alimentatie niet door te geven als inkomsten of lasten.
Wat moet je bewaren? Checklist bewijsmateriaal
De Belastingdienst controleert niet altijd direct, maar je moet wel alles kunnen bewijzen. Zorg dat je een mapje aanmaakt met de volgende documenten:
- Officieel scheidingsconvenant: Hierin staan de afspraken over de verdeling van bezittingen, schulden en de verblijfsregeling.
- Bewijs van uitschrijving: Als je uit de woning vertrekt, bewaar dan de bevestiging van de gemeente over je adreswijziging.
- Bankafschriften: Bewaar afschriften die de betaling van de huur, hypotheek en vaste lasten tonen voor en na de scheiding.
- Verklaring verblijf kind: Soms vraagt de Belastingdienst om een verklaring van de school of kinderopvang over de dagen dat het kind bij jou verblijft.
- Verklaring fiscaal partnerschap beëindigd: Bewaar de bevestiging dat je het fiscale partnerschap hebt beëindigd bij de Belastingdienst.
Veelvoorkomende valkuilen
Er zijn een aantal fouten die vaak worden gemaakt. Pas hier extra op:
- Te laat doorgeven: Wacht niet tot januari van het volgende jaar. Geef een verhuizing of scheiding meteen door. De Belastingdienst rekent soms met een correctiemaand.
- Vergeten dat je nog fiscaal partner bent: Als je in december scheidt, ben je voor dat hele jaar nog fiscaal partner. Doe de aangifte dus samen of in afstemming.
- Verkeerde verdeling huurtoeslag: Degene die de woning verlaat, moet de toeslag stopzetten. Degene die blijft, moet hem aanvragen. Doe dit in dezelfde maand.
Professionele hulp inschakelen?
De Belastingdienst is streng, maar de regels zijn vaak logisch. Toch kan het verstandig zijn om hulp in te schakelen.
Een belastingadviseur of boekhouder kan je helpen bij het invullen van de aangifte in het jaar van de scheiding. Zij weten precies hoe je de kosten en inkomsten moet verdelen over de twee periodes. Dit kost geld, maar het kan je een hoop stress en fouten besparen. Zeker als er sprake is van een eigen woning, een onderneming of gecompliceerde afspraken in het samenlevingscontract, is professionele hulp vaak de investering waard.
Conclusie
Een scheiding betekent een nieuwe start, ook voor je financiën. Wat verandert er in je belastingaangifte na het beëindigen van een samenlevingscontract en het doorgeven van wijzigingen aan de Belastingdienst is essentieel om problemen te voorkomen.
Zorg dat je op tijd bent met het doorgeven van je nieuwe woonsituatie en de verblijfsregeling van de kinderen.
Vergeet niet dat je voor het jaar van de scheiding vaak nog samen aangifte doet, maar daarna losse aangiftes verstuurt. Door georganiseerd te werken en je documenten op orde te houden, voorkom je vervelende verrassingen. En onthoud: de Belastingdienst is niet je vijand, maar een instantie die gewoon de juiste cijfers wil zien. Zorg dat die kloppen, en je kunt weer rustig verder met je nieuwe leven.