Samenlevingscontract en testament: moet je allebei hebben?
Stel je voor: je hebt een fijne relatie, misschien woon je al samen, en je bent gelukkig. Maar dan komt er ineens een serieus gesprek op tafel. Over papierwerk. Over geld.
En over wat er gebeurt als je er straks niet meer bent. Het voelt soms zwaar, maar het is eigenlijk gewoon goed regelen voor jezelf en voor elkaar. Veel mensen denken dat een samenlevingscontract en een testament hetzelfde zijn, of dat je er maar één nodig hebt.
Dat is een groot misverstand. Laten we dit even scherp uitzoeken, zonder ingewikkelde taal.
Want goede afspraken maken je leven een stuk makkelijker.
Wat is een samenlevingscontract?
Een samenlevingscontract is eigenlijk een soort deal tussen jou en je partner.
Je schrijft op hoe jullie het samen regelen. Dit gaat niet over je begrafenis, maar over de dagelijkse dingen en wat er gebeurt als jullie uit elkaar gaan.
Stel je voor: jij koopt een huis, je partner betaalt mee aan de verbouwing, maar jullie zijn niet getrouwd. Zonder contract is het lastig om te bepalen wat van wie is. Een samenlevingscontract legt dit vast. Het is een juridisch document waarin jullie afspraken maken over:
- De verdeling van de huishoudelijke kosten.
- Wie welke spullen bezit (denk aan meubels of een auto).
- Hoe het zit met de koop van een huis.
- Wat er financieel gebeurt als de relatie strandt.
Zonder zo’n contract gelden de wettelijke regels. Die zijn lang niet altijd gunstig voor de partner die minder verdient of minder bezit heeft.
Een notaris kan dit contract opstellen. De kosten liggen meestal tussen de €500 en €1500, afhankelijk van hoe complex het is. Een eenvoudige versie kan soms al vanaf €300. Het is een investering die je een hoop ellende kan besparen.
Wat is een testament?
Een testament is heel iets anders. Dit document gaat over de toekomst, maar dan na je overlijden.
Het is je laatste wil. Je geeft aan wie er mag erven. Wie krijgt je huis?
Wie krijgt je spaargeld? En wat gebeurt er met je verzameling oude lp’s?
Zonder testament bepaalt de wet dit voor je. En dat is lang niet altijd wat jij wilt. In Nederland moet een testament worden opgesteld door een notaris. Het is niet zomaar een briefje dat je zelf schrijft.
Er zijn strenge regels. Zo moeten er getuigen bij de ondertekening zijn.
De kosten voor een testament liggen vaak lager dan veel mensen denken, meestal tussen de €150 en €300. Het is verstandig om je testament af en toe te checken. Verandert er iets in je leven?
Nieuwe partner, kinderen, of een andere financiële situatie? Pas het dan aan.
De grote verschillen op een rij
Het belangrijkste verschil zit hem in de tijd. Een samenlevingscontract regelt dingen terwijl je leeft.
Een testament regelt dingen als je dood bent. Simpel gezegd: het contract is voor de levenden, het testament is voor de nabestaanden. Een meerkeuzetestament sluit naadloos aan op je samenlevingscontract en beschermt jullie samen.
Het gaat over wie wat betaalt en wie wat krijgt als jullie uit elkaar gaan.
Een testament beschermt je erfgenamen. Het gaat over de verdeling van je bezittingen na je dood. Een ander groot verschil: een samenlevingscontract en de registratie in het Centraal Testamentenregister kan ook regelingen bevatten over de zorg voor kinderen of de pensioenen.
Een testament is puur gericht op de verdeling van de erfenis. Beide documenten vullen elkaar aan, maar ze doen totaal verschillende dingen.
Moet je allebei hebben?
Hier komt het hem op aan. Het antwoord is niet een simpel ja of nee, maar hangt af van je situatie.
Laten we kijken naar een paar scenarios. Ben je getrouwd? Dan heb je in principe al veel bescherming door de wet.
Scenario 1: Jullie zijn getrouwd
De wettelijke gemeenschap van goederen zorgt ervoor dat spullen en schulden vaak gedeeld worden. Toch kan een testament nodig zijn.
Bijvoorbeeld als je wilt afwijken van de standaard erfregels. Of om te zorgen dat je partner goed beschermd is als er kinderen uit een eerdere relatie zijn.
Scenario 2: Jullie wonen samen zonder trouwen
Een samenlevingscontract is voor getrouwde stellen vaak niet nodig. Dit is de groep waar het echt belangrijk is. Als jullie samenwonen en niet getrouwd zijn, heeft de partner geen automatisch recht op erfenis. Sterker nog: zonder testament erf je niets van elkaar.
Alleen de kinderen (als die er zijn) en de ouders zijn dan wettelijke erfgenamen. Je partner staat met lege handen.
Daarom is een combinatie van een samenlevingscontract en een testament in dit geval vaak essentieel. Het contract beschermt jullie tijdens het leven (bij uit elkaar gaan), het testament beschermt de partner na de dood. Als je kinderen hebt, is het belangrijk om te weten wat je kinderen erven zonder testament.
Je wilt namelijk zelf bepalen wie de voogdij krijgt als er iets met beide ouders gebeurt.
Scenario 3: Jullie hebben kinderen
De wet bepaalt dit niet automatisch op de manier die jij misschien wilt. Ook wil je waarschijnlijk regelen dat het erfdeel van je kinderen pas wordt uitgekeerd als ze oud genoeg zijn. Een testament geeft je die controle.
Hebben jullie samen een huis gekocht? Dan is een samenlevingscontract cruciaal.
Scenario 4: Samenwonen met een eigen huis
Wie betaalt de hypotheek? Wat gebeurt er met het huis als jullie uit elkaar gaan? Wie mag er blijven wonen?
Zonder contract ontstaat hier vaak ruzie over. Een testament zorgt er vervolgens voor dat de overblijvende partner het huis kan houden na het overlijden van de ander.
Wanneer is één document genoeg?
Er zijn situaties waarin je misschien denkt: "Ik hoef niet alles te regelen."
- Alleenstaand en geen kinderen: Als je single bent en geen bezittingen hebt die je specifiek wilt nalaten, is een testament soms overbodig. De wet bepaalt dan wie erft (meestal je ouders of broers/zussen). Een samenlevingscontract is er dan niet.
- Getrouwd zonder kinderen: Als je in gemeenschap van goederen bent getrouwd, erf je automatisch alles van elkaar. Toch kan een testament handig zijn voor specifieke wensen, maar het is niet strikt noodzakelijk voor de basis.
Toch is de vuistregel: Als je samenwoont zonder trouwen, is een contract nodig voor het leven en een testament voor de dood. Als je getrouwd bent, is een testament vaak een slimme aanvulling.
De kosten versus de baten
Veel mensen schrikken van de kosten van een notaris. Maar bedenk dit even: wat kost het niet regelen van deze dingen?
Stel, je partner overlijdt zonder testament. Jij staat dan met lege handen terwijl de erfenis naar de familie gaat. Of jullie gaan uit elkaar zonder contract en ruziëren jarenlang over wie het huis mag houden. De kosten van een notaris zijn vaak een stuk lager dan de kosten van een juridisch gevecht of emotionele stress.
Reken even mee: Voor een totaalbedrag vanaf €650 heb je je zaken vaak al goed geregeld. Dat is een geruststellende gedachte.
- Samenlevingscontract: ongeveer €500 tot €1500.
- Testament: ongeveer €150 tot €300.
Conclusie: Hoe zit het nu?
Moet je allebei hebben? Als je niet getrouwd bent: ja, meestal wel.
Het samenlevingscontract regelt je leven samen en de financiële gevolgen van een break-up.
Het testament regelt je nalatenschap en zorgt ervoor dat je partner (of wie je dan ook wilt) iets krijgt na je dood. Zonder deze documenten laat je de wet voor je beslissen. En dat is vaak niet de uitkomst die je wilt.
Het is niet spannend om over na te denken, maar het geeft wel rust. Je weet dat je partner beschermd is, je weet dat je kinderen goed terechtkomen en je weet dat je bezittingen gaan naar de mensen die jij belangrijk vindt. Dus, pak de telefoon, maak een afspraak bij een notaris en regel het. Het is de beste investering in je toekomst en die van je dierbaren.