Samenlevingscontract en schenking tijdens leven: slim of niet?
Stel je voor: je bent gelukkig met je partner, misschien wonen jullie samen, misschien zijn jullie al een tijdje samen zonder te trouwen. Dan komt die ene vraag op tafel: hoe regelen we onze zaken? Niet het meest romantische onderwerp, wel superbelangrijk.
Vooral als het gaat om een samenlevingscontract en schenkingen tijdens leven. Is dat slim?
Of is het een valkuil? Laten we dit even rustig uitpluizen, zonder ingewikkeld gedoe.
Waarom een samenlevingscontract eigenlijk?
Een samenlevingscontract is veel meer dan alleen een stuk papier. Het is een duidelijke afspraak tussen jou en je partner over hoe je leven samen eruitziet op financieel gebied.
Zonder zo’n contract ben je in de ogen van de wet gewoon twee individuen die toevallig onder één dak wonen. Dat klinkt onschuldig, maar dat is het niet. Stel: één van jullie overlijdt plotseling.
Zonder contract heeft de ander geen automatisch recht op de woning of de spullen. De wet bepaalt dan dat de kinderen (als die er zijn) of de ouders van de overledene aanspraak kunnen maken op een deel van de erfenis.
De voordelen op een rij
Een samenlevingscontract beschermt je tegen die onverwachte scenario’s. Het zorgt ervoor dat je partner wettelijk gezien wordt als je partner, niet als een huisgenoot.
Er zitten best wat handige voordelen aan een samenlevingscontract. Ten eerste regel je wie wat betaalt en wie wat bezit. Wie betaalt de hypotheek? Wie betaalt de boodschappen?
En wat gebeurt er met de inboedel als jullie uit elkaar gaan? Het voorkomt ruzies en onduidelijkheid later.
Ten tweede heeft het fiscale voordelen. Als je een contract hebt, mag je in veel gevallen elkaars hypotheekrenteaftrek overnemen. Handig als één van jullie tijdelijk minder verdient.
Ook bij de Belastingdienst word je als partners gezien, wat scheelt in de belastingaangifte.
Ten derde: het is goedkoper dan trouwen. Trouwen brengt vaak notariskosten, huwelijksvoorwaarden en eventuele alimentatieverplichtingen met zich mee. Een samenlevingscontract is meestal sneller geregeld en goedkoper.
Schenkingen tijdens leven: de slimme strategie
Nu we het contract hebben besproken, laten we het hebben over schenkingen. Dit is waar veel mensen twijfelen.
Waarom zou je geld of spullen schenken terwijl je nog leeft? Is dat niet zonde? Integendeel. Een schenking tijdens leven kan een slimme manier zijn om je vermogen over te dragen zonder dat de Belastingdienst er meteen met een groot deel vandoor gaat.
Je mag je kinderen of je partner een bepaald bedrag schenken zonder schenkbelasting te betalen.
Voor 2024 mag je aan je kinderen tot 5.964 euro schenken zonder belasting. Voor je partner mag je zelfs tot 2.561 euro schenken zonder belasting, mits je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt. Bij een samenlevingscontract is dit helaas iets minder rooskleurig, want dan gelden de normale tarieven voor schenkbelasting. Maar het gaat niet alleen om geld.
De valkuilen van schenkingen
Je kunt ook goederen schenken, zoals een auto of een deel van je woning. Dit kan handig zijn om je partner financieel te beschermen, vooral als je ouder wordt en je vermogen wilt overhevelen zonder dat het direct wordt aangeslagen.
Er zitten wel wat haken en ogen aan schenkingen. Als je schenkt, ben je het geld of de goederen kwijt. Je kunt niet zeggen: “Ik schenk je de helft van mijn huis, maar ik wil wel blijven bepalen wat ermee gebeurt.” Dat werkt niet.
Een schenking is definitief. Als je later spijt krijgt, kun je niet zomaar terug.
Een ander risico is de zorgtoeslag of huurtoeslag. Als je partner een schenking krijgt, telt dit mee als inkomen. Dat kan betekenen dat je recht op toeslagen verliest.
Dit is iets om goed uit te zoeken voordat je overgaat tot schenken. En dan is er nog de situatie waarin jullie uit elkaar gaan.
Als je tijdens je relatie geld of goederen hebt geschonken, kan dit leiden tot discussies over wie wat heeft gekregen. Een schenking wordt namelijk niet automatisch gezien als gemeenschappelijk bezit. Zonder goede afspraken kan dit voor ruzie zorgen.
Samenlevingscontract en schenkingen combineren
Hoe combineer je deze twee nu slim? Een samenlevingscontract en de erfbelasting voor kinderen vormen samen een stevige basis, waarbij schenkingen kunnen dienen als aanvulling.
Stel: je wilt je partner beschermen voor later. Je kunt in het contract afspreken dat je partner recht heeft op een deel van je vermogen bij overlijden. Maar je kunt ook nu al een schenking doen om je partner financieel sterker te maken.
Denk bijvoorbeeld aan een schenking voor de aankoop van een huis. Als je partner een huis koopt en jij schenkt een deel van de koopsom, kan dit slim zijn.
Zorg wel dat je dit goed vastlegt. In het samenlevingscontract kun je afspreken dat de schenking niet wordt gezien als een gemeenschappelijke investering, tenzij jullie dat expliciet afspreken. Dit voorkomt problemen als jullie uit elkaar gaan. Een andere slimme combinatie is het opnemen van een zogenaamd “schenkingsbeding” in het contract.
Dit betekent dat je afspraken maakt over schenkingen die je nu of in de toekomst doet. Bijvoorbeeld: je schenkt je partner een bedrag, maar onder de voorwaarde dat dit alleen voor de aankoop van een huis wordt gebruikt. Zo behoud je enige controle.
Wanneer is het slim en wanneer niet?
Nu de cruciale vraag: wanneer is dit een slimme zet en wanneer niet? Als je een stabiele relatie hebt en je wilt je partner financieel beschermen, is een samenlevingscontract een must.
Zonder dit sta je bloot aan onnodige risico’s. Schenkingen zijn slim als je vermogen wilt overhevelen zonder belastingdruk, of als je je partner wilt helpen bij een grote aankoop.
Maar pas op: schenken is definitief. Als je twijfelt over de toekomst van je relatie, is het misschien verstandig om te wachten of om een contract op te stellen waarin je schenkingen kunt terugeisen onder bepaalde voorwaarden. Is het altijd slim? Nee.
Als je relatie onzeker is of als je niet weet hoe je partner met geld omgaat, kan een schenking je in de problemen brengen. Hetzelfde geldt voor een samenlevingscontract: zonder duidelijke afspraken kan het averechts werken.
Conclusie: slimme keuzes voor de toekomst
Samenlevingscontracten en schenkingen tijdens leven zijn krachtige tools om je financiële toekomst te beschermen. Ze bieden zekerheid, slimme fiscale voordelen bij een samenlevingscontract en bescherming tegen onverwachte gebeurtenissen. Maar ze vereisen wel duidelijke afspraken en een goed begrip van de gevolgen.
Als je een langdurige relatie hebt en je wilt je partner beschermen, is het goed om te kijken of je een samenlevingscontract en testament nodig hebt.
Schenkingen kunnen daarbij helpen, maar doe het met beleid. Zorg dat je weet wat je doet en leg alles vast.
Zo voorkom je verrassingen en zorg je dat je samen sterker staat. Kortom: ja, het is vaak slim. Maar alleen als je het goed regelt.
Neem de tijd, praat met elkaar en schakel eventueel een notaris in voor de juridische kaders.
Je toekomstige zelf zal je dankbaar zijn.