Hoe zorg je dat je partner in de woning kan blijven na jouw overlijden?
Stel je voor: je partner kan na je overlijden gewoon blijven wonen in jullie geliefde huis. Geen gedoe met verhuizen, geen onzekerheid op een moment dat het leven al op z’n kop staat.
Dat wil je toch? Helaas is het niet automatisch geregeld. Zonder goede voorbereiding kan de woning na je dood verkocht moeten worden.
Maar met de juiste stappen zorg je ervoor dat je partner rustig kan blijven zitten.
In dit artikel lees je hoe je dat slim aanpakt, in heldere taal en met concrete tips.
Waarom je huis niet zomaar naar je partner gaat
Veel mensen denken dat hun partner automatisch het huis krijgt als ze komen te overlijden.
Helaas werkt het in Nederland niet zo. Zonder testament worden alle bezittingen, inclusief de woning, verdeeld volgens de wettelijke regels.
Dat betekent dat kinderen (als je die hebt) ook een aandeel krijgen. En zonder duidelijke afspraken kan dat leiden tot gedwongen verkoop. Om te zorgen dat je partner in het huis kan blijven, moet je actie ondernemen.
1. Het testament: de basis van je plan
Het opstellen van een testament is de eerste en belangrijkste stap. In een testament leg je precies vast wie wat erft.
Je kunt je partner als enige erfgenaam aanwijzen, of een specifiek deel van de woning toewijzen. Zonder testament is je partner wettelijk gezien niet de enige eigenaar, ook niet als je getrouwd bent. Een notaris kan je helpen bij het opstellen.
Schenken versus vererven
De kosten voor een testament liggen gemiddeld tussen de € 100 en € 500, afhankelijk van de complexiteit. Je kunt je partner de woning schenken of vererven.
Schenken kan interessant zijn, maar er zijn regels. In 2023 bedraagt de vrijstelling voor een schenking aan je partner € 116.000.
Als de woning meer waard is, moet je over het verschil schenkingsbelasting betalen. De tarieven liggen tussen de 13% en 30%. Vererven is vaak voordeliger, omdat de vrijstelling voor partners bij overlijden veel hoger is: in 2023 was deze € 687.000. Een notaris kan je helpen berekenen wat het beste is voor jouw situatie.
2. Huurovereenkomst: een slimme tijdelijke oplossing
Een huurovereenkomst is een populaire manier om je partner in het huis te houden. Je verhuurt de woning aan je partner, vaak tegen een lage huur. Dit kan handig zijn als je nog andere erfgenamen hebt, zoals kinderen.
De huurovereenkomst moet wel duidelijk zijn: leg vast hoe je je partner in de woning laat wonen, ook na je overlijden.
Een te lage huur kan belastingtechnisch problemen opleveren, dus baseer de huur op de marktprijs. De kosten voor het opstellen van een huurovereenkomst liggen tussen de € 200 en € 500.
Levenslang huurrecht
Een huurovereenkomst kan voor een bepaalde periode worden aangegaan, bijvoorbeeld 20 jaar. Maar je kunt ook een levenslang huurrecht afspreken. Dit geeft je partner meer zekerheid.
Wel is het belangrijk om dit vast te leggen in een notariële akte.
Zo voorkom je dat de verhuurder (jij of je erfgenamen) de woning na je overlijden opeens leeg wil hebben.
3. Erfrecht: de wettelijke regels
Als je geen testament opstelt, bepaalt de wet wie wat erft. Je partner is dan automatisch erfgenaam, maar niet de enige als er kinderen zijn.
De woning wordt dan verdeeld. Om te voorkomen dat je partner het huis moet delen of verkopen, is een testament essentieel. In een testament kun je ook regelen dat de woning in erfpacht wordt gegeven. Dit is een vergoeding voor het gebruik van de grond, maar het zorgt ervoor dat je partner het huis kan blijven gebruiken.
4. VvE: extra aandacht voor appartementen
Als je in een appartement woont, is er nog een extra factor: de Vereniging van Eigenaren (VvE). De VvE regelt het onderhoud en de financiën van het complex.
Bij overlijden moet het aandeel in de VvE worden overgedragen aan je partner.
Dit vereist een notariële akte. De VvE kan ook eisen stellen aan de nieuwe eigenaar, zoals het betalen van de maandelijkse bijdragen. De kosten voor de overdracht van een VvE-aandeel liggen doorgaans tussen de € 150 en € 300. Bespreek dit vooraf met de VvE om problemen te voorkomen.
5. Kosten en praktische zaken
Naast juridische stappen zijn er praktische zaken om te regelen. Zorg dat je partner goed verzekerd is, bijvoorbeeld met een opstalverzekering.
Regel ook de financiën: een rekening-courant of een leefgeldregeling kan helpen. Leefgeld is een uitkering uit je nalatenschap die je partner kan gebruiken voor levensonderhoud. De hoogte hangt af van de behoeften en de beschikbare middelen, en is belastbaar. De kosten voor de bovengenoemde stappen kunnen oplopen, dus neem dit mee in je planning.
6. Alternatieve modellen: meer opties
Naast testament en huurovereenkomst zijn er andere manieren om je partner te beschermen.
Je kunt bijvoorbeeld een levenslange erfpacht regelen, waarbij je partner het huis mag blijven gebruiken tegen een vergoeding. Of je kunt je partner een huurwoning laten kopen met een speciale overeenkomst. Deze opties bieden meer zekerheid, maar vereisen wel goede afspraken. Een notaris of belastingadviseur kan je helpen de juiste keuze te maken.
Begin op tijd en win advies in
Het regelen van je woning na je overlijden kan ingewikkeld zijn, maar het hoeft niet overweldigend te zijn.
Begin op tijd, prat erover met je partner en schakel professionele hulp in. Een notaris is vaak de beste eerste stap. Hij of zij kan je helpen bij het opstellen van een testament, een huurovereenkomst of andere documenten.
Met een goede voorbereiding zorg je ervoor dat je partner rustig kan blijven wonen, zonder financiële of juridische problemen. Zo geef je elkaar een waardevol cadeau: zekerheid voor de toekomst.