Wat als je partner het samenlevingscontract niet wil beëindigen?

Portret van Annelies de Vries, notaris erfrechtplanning in Den Haag
Annelies de Vries
Notaris gespecialiseerd in erfrechtplanning
Inhoud samenlevingscontract clausules · 2026-02-15 · 9 min leestijd

Je bent eruit: de relatie is voorbij. Je wilt graag de puntjes op de i zetten en het samenlevingscontract beëindigen.

Maar dan gebeurt het: je partner wil niet. Misschien trekt die de rem erop, negeert je berichten of zegt ronduit: “Ik teken niks.” Dit is een vervelende en stressvolle situatie.

Je vraagt je af: wat nu? Moet ik dan eeuwig blijven samenwonen? In dit artikel lees je wat je kunt doen, welke stappen je kunt zetten en wat de juridische kant van dit verhaal is. Want ja, er is een oplossing, ook als je partner dwarsligt.

Wat is een samenlevingscontract eigenlijk?

Een samenlevingscontract is een afspraak tussen twee mensen die samenwonen. Het is geen huwelijk, maar het regelt wel belangrijke dingen.

Denk aan wie wat betaalt, wie spullen in huis heeft gekocht en wat er gebeurt als de relatie strandt.

Zonder contract ben je in Nederland vaak ‘samenwonend zonder geregistreerd partnerschap’. Dat klinkt onschuldig, maar de gevolgen kunnen groot zijn. De wet bepaalt dan dat je meestal niets van elkaar erft en dat je geen recht hebt op partneralimentatie.

Een contract geeft dus zekerheid. Maar wat als je het contract wilt opzeggen en de ander weigert?

Waarom wil je partner het contract niet beëindigen?

Voordat je in de juridische stand-modus schiet, is het slim om na te denken over de reden. Waarom wil je partner niet tekenen? Meestal is het niet zomaar kwaadwillig.

  • Emotie: Je partner hoopt nog op een verzoening en ziet een ondertekening als definitief afscheid.
  • Geld: Soms is er financieel voordeel aan verbonden. Denk aan de huurtoeslag of de hypotheekrenteaftrek. Of de angst voor hoge kosten na de verhuizing.
  • Onwetendheid: Sommige mensen denken dat ze ‘vastzitten’ als ze niet tekenen, terwijl het contract vaak gewoon opgezegd kan worden.
  • Macht: Helaas gebeurt het ook dat iemand de ander probeert te chanteren of onder druk zet om langer in het huis te blijven wonen.

De redenen kunnen heel verschillend zijn: Door te begrijpen waar de weerstand zit, kun je beter inschatten welke aanpak werkt.

Soms is een goed gesprek al genoeg, soms is juridische hulp nodig.

De juridische realiteit: kun je het afdwingen?

Het korte antwoord is: ja, je kunt een samenlevingscontract beëindigen, zelfs als je partner niet wil. Een samenlevingscontract is namelijk geen huwelijk.

Je hebt geen rechter nodig om te scheiden, maar je hebt wel afspraken nodig over de beëindiging.

In de meeste contracten staat een opzegtermijn (vaak 1, 2 of 3 maanden) en een manier om op te zeggen (meestal schriftelijk). Staat er niets in het contract? Dan geldt de wet.

Je kunt de overeenkomst opzeggen met inachtneming van een ‘redelijke termijn’. Wat redelijk is, hangt af van de situatie, maar meestal wordt 3 maanden als redelijk gezien. Het is belangrijk om je opzegging schriftelijk te doen. Een appje telt vaak niet als officieel bewijs. Stuur een brief of e-mail en vraag om een bevestiging.

Stappenplan: Wat te doen als je partner weigert?

Als je partner dwarsligt, volg dan deze stappen. Blijf rustig en zakelijk, ook als het emotioneel is.

Haal het originele contract erbij. Kijk naar de beëindigingsclausule.

1. Controleer het contract

Staat er een opzegtermijn in? Moet je schriftelijk opzeggen? Als de afspraken duidelijk zijn, kun je je partner hierop wijzen. Soms helpt het om de tekst letterlijk te laten zien.

Veel mensen hebben het contract nooit goed gelezen. Stuur een aangetekende brief of een e-mail met leesbevestiging.

2. Doe een officiële schriftelijke opzegging

Zet er duidelijk in dat je het samenlevingscontract opzegt per een bepaalde datum (bijvoorbeeld over 3 maanden). Vraag om een reactie. Als je partner niet reageert, heb je toch bewijs van je eenzijdige opzegging van het samenlevingscontract.

Als het niet lukt om er samen uit te komen, is mediation een goede optie. Een mediator is een neutrale derde die helpt om tot een oplossing te komen.

3. Praat erover (mediation)

Dit is vaak goedkoper en sneller dan een rechtszaak. Je kunt terecht bij organisaties zoals Mediation Nederland of een lokale mediator.

De kosten liggen meestal tussen de €100 en €200 per uur. Samen maak je afspraken over de verdeling van spullen, de huur en eventuele schulden. Als mediation niet werkt, kun je naar de rechter.

4. Naar de rechter als het echt niet lukt

Je kunt dan vragen om de overeenkomst te ontbinden. De rechter kijkt naar de afspraken in het contract en de redelijkheid.

Als je partner zonder goede reden blijft weigeren, zal de rechter meestal wel instemmen met beëindiging.

Let op: een rechtszaak kost tijd en geld. De kosten kunnen oplopen tot €1.500 of meer, afhankelijk van de zaak. Een advocaat is niet altijd verplicht, maar wel handig.

Financiële valkuilen bij beëindiging

Als je het contract beëindigt, verandert er veel financieel. Dit zijn de belangrijkste punten:

  • Woning: Wie blijft er wonen? Als je allebei op het huurcontract of de hypotheek staat, moet er een keuze worden gemaakt. Meestal moet degene die blijft de ander uitkopen of de huur overnemen.
  • Spullen: Wie neemt wat mee? Spullen die samen zijn gekocht, moeten worden verdeeld. Een goede inventarisatie helpt ruzie te voorkomen.
  • Rekeningnummer:
  • Declaraties: Wie betaalt de lopende rekeningen tot de verhuizing? Maak afspraken over de betaling van gas, water, licht en internet.
  • Toeslagen: Als je samen huurtoeslag of zorgtoeslag krijgt, moet je dit direct doorgeven aan de Belastingdienst. Stopzetten of wijzigen is verplicht.

Let op: zonder contract heb je geen recht op partneralimentatie. Wel kun je soms een vordering indienen voor de verdeling van goederen.

Dit is lastiger en hangt af van wat je kunt bewijzen.

Emotionele impact en zelfzorg

Een relatiebreuk is altijd pijnlijk, zeker als je partner dwarsligt. Het kan voelen als een gevecht. Probeer toch zakelijk te blijven.

Schakel vrienden of familie in voor morele steun. Het helpt om een plan te maken voor je nieuwe woonruimte en financiën.

Zo voel je je weer in control. Als de stress te groot wordt, zoek dan hulp.

Een therapeut of coach kan helpen om de emoties te verwerken. Het is belangrijk om voor jezelf te zorgen, zodat je de energie hebt om de praktische zaken aan te pakken.

Preventie: Hoe voorkom je dit volgende keer?

Wil je in de toekomst problemen voorkomen? Zorg dan dat je in je samenlevingscontract vastlegt wie in de woning mag blijven bij een scheiding.

Laat je adviseren door een notaris of jurist. Zorg dat de beëindigingsclausule duidelijk is. Spreek een opzegtermijn af en leg vast hoe de verdeling van spullen gaat. Wil je weten hoe je een samenlevingscontract beëindigt?

Een goed contract voorkomt discussies en geeft rust. En als je nu in een conflict zit?

Blijf communiceren, maar zet je grenzen. Jij hebt recht op een nieuwe start, ook als je partner daar moeite mee heeft. Met de juiste stappen en hulp kom je er wel.

Veelgestelde vragen

Wat gebeurt er als ik een samenlevingscontract wil beëindigen en mijn partner ertegen protesteert?

Als je partner niet wil meewerken aan het beëindigen van het samenlevingscontract, is het belangrijk om te begrijpen dat je in principe wel kunt scheiden, ook zonder zijn/haar instemming. Je kunt dan een eenzijdige opzegging doen, waarbij je de rechter om een beschikking vraagt over de beëindiging. Het is raadzaam om juridisch advies in te winnen om de procedure correct te laten verlopen.

Waarom wil mijn partner zo vast houden aan het samenlevingscontract?

Er zijn verschillende redenen waarom je partner mogelijk niet wil scheiden van het samenlevingscontract. Vaak is het gebaseerd op emoties, zoals de hoop op een herstel van de relatie, of op praktische overwegingen, zoals financiële voordelen die ze nu ervaart, zoals huurtoeslag. Het is belangrijk om de onderliggende redenen te proberen te achterhalen om een passende aanpak te kiezen.

Hoe lang moet ik wachten voordat ik een samenlevingscontract officieel beëindig?

Een samenlevingscontract bevat vaak een opzegtermijn, meestal tussen de 1 en 3 maanden. Je moet deze termijn respecteren voordat je het contract formeel beëindigt. Als het contract geen opzegtermijn bevat, geldt de ‘redelijke termijn’ zoals bepaald door de wet, wat doorgaans ook 3 maanden is.

Zijn er kosten verbonden aan het beëindigen van een samenlevingscontract als mijn partner ertegen verzet?

Ja, er kunnen kosten verbonden zijn aan het beëindigen van een samenlevingscontract, vooral als je partner ertegen verzet. Je zult waarschijnlijk juridische kosten moeten betalen voor advies en eventuele procedures voor de rechtbank. De hoogte van deze kosten hangt af van de complexiteit van de situatie en de uren die een advocaat moet besteden.

Kan ik een samenlevingscontract beëindigen zonder de hulp van een advocaat?

In principe is het mogelijk om een samenlevingscontract te beëindigen zonder de hulp van een advocaat, vooral als er geen conflicten zijn en het contract geen complexe bepalingen bevat. Echter, het is sterk aan te raden om juridisch advies in te winnen om ervoor te zorgen dat de procedure correct verloopt en dat je rechten worden beschermd, zeker als er sprake is van weerstand van je partner.

Portret van Annelies de Vries, notaris erfrechtplanning in Den Haag
Over Annelies de Vries

Annelies adviseert families over complexe erfrechtelijke vraagstukken en testamenten.

Volgende stap
Bekijk alle artikelen over Inhoud samenlevingscontract clausules
Ga naar overzicht →