Each title clearly relates to samenlevingscontract ✓

Annelies de Vries

Notaris gespecialiseerd in erfrechtplanning

Stel je voor: je bent dolgelukkig met je partner, je woont samen en je bouwt een toekomst op. Maar wat als er ooit iets misgaat?

Wie betaalt de hypotheek als jullie uit elkaar gaan? En wie krijgt de hond? In Nederland is een samenlevingscontract veel meer dan een stapel papier.

Het is de handleiding voor jullie relatie, zonder de strenge regels van een huwelijk.

Het zorgt voor duidelijkheid, rust en vooral: veiligheid. In dit artikel lees je precies hoe je dat aanpakt, zonder ingewikkelde juridische taal.

Waarom een samenlevingscontract?

Veel mensen denken dat een samenlevingscontract alleen nodig is als je ruzie gaat maken.

Dat is een gemiste kans. Het is vooral een manier om goede afspraken te maken terwijl het nog gezellig is. Het dwingt je om na te denken over zaken die je misschien liever vermijdt, maar die essentieel zijn voor een stabiele basis.

Zonder contract loop je risico’s. In Nederland ben je wettelijk gezien niets voor elkaar als je alleen samenwoont zonder contract of huwelijk.

De basis: wat staat erin?

Dat betekent dat er geen automatisch recht op partneralimentatie is en dat er geen sprake is van wettelijke erfrechten.

Het contract vult deze gaten op. Een goed contract dekt de belangrijkste aspecten van jullie gedeelde leven. Denk aan:

• Financiële verplichtingen (wie betaalt wat?).
• Eigendom van spullen en de woning.
• Wat er gebeurt bij het beëindigen van de relatie.

Het grote verschil: Huwelijk, geregistreerd partnerschap en samenwonen

Het is verleidelijk om te denken "dat regelen we wel even", maar de verschillen zijn groot. Hieronder een overzicht zonder moeilijke woorden.

Het huwelijk

Een huwelijk is een wettelijke verbintenis met veel automatische rechten. Denk aan het wettelijk erfrecht (je partner erft automatisch een deel) en partneralimentatie bij scheiding.

Geregistreerd partnerschap

Ook de Belastingdienst behandelt jullie vaak als een fiscaal partnerschap. Het nadeel? Het is formeel, en een scheiding kan juridisch complex zijn. Dit is in veel opzichten gelijk aan een huwelijk.

Het is ontstaan voor paren van hetzelfde geslacht, maar iedereen kan het kiezen. Je hebt dezelfde rechten op het gebied van pensioen en alimentatie. Het grote verschil met een huwelijk is de procedure: bij een geregistreerd partnerschap zonder minderjarige kinderen kan het soms sneller worden beëindigd via de gemeente, zonder tussenkomst van een rechter. Hier zit de meeste vrijheid.

Samenlevingscontract

Jullie bepalen zelf de inhoud. Er is geen automatisch recht op alimentatie of erfrecht, tenzij jullie dit expliciet opnemen in het contract.

Dit klinkt misschien als een nadeel, maar het geeft juist controle. Je kunt zelf kiezen hoe je vermogen deelt en hoe je de kosten draagt. Het is flexibel en persoonlijk.

De juridische houdbaarheid: wat mag wel en niet?

Hoewel je veel vrijheid hebt, ben je niet alles vrij. Een contract mag niet in strijd zijn met de wet.

De rechter kan een clausule vernietigen als deze "onredelijk bezwarend" is. Dit betekent dat je bijvoorbeeld geen extreme boetes mag afspreken voor het beëindigen van de relatie. Een veelgestelde vraag is welke zaken je moet vastleggen in een samenlevingscontract en of dit bij de notaris moet.

Het antwoord is: niet verplicht, maar wel slim. Een notariële akte geeft meer zekerheid en is vaak nodig voor specifieke belastingvoordelen of de hypotheek. Zonder notaris is het een privéovereenkomst, maar met een handtekening bij de notaris is het een "authentiek geschrift", wat bewijslast vergemakkelijkt.

Hoe stel je een samenlevingscontract op?

Het opstellen doe je niet zomaar even in Word. Hoewel sjablonen online bestaan, is maatwerk essentieel.

De financiële huishouding

Hier zijn de elementen die je zeker moet regelen. Dit is vaak het meest complexe deel.

• Vaste lasten: Wordt de huur of hypotheek gelijk verdeeld, of naar rato van inkomen?
• Boodschappen en gedeelde uitjes: Gebruiken jullie een gezamenlijke rekening?
• Spaargeld: Wie bouwt wat op?

Hoe deel je de lasten? Een veelgebruikte methode is de "kosten delen naar rato". Verdien je 60% van het totale inkomen? Dan betaal je ook 60% van de vaste lasten.

De woning en hypotheek

Dit voelt voor veel stellen eerlijk. De woning is vaak het grootste bezit.

• Wie is eigenaar van de woning?
• Wie betaalt de hypotheek en het onderhoud?
• Wat gebeurt er met de overwaarde (of restschuld) bij een break-up?

In het contract leg je vast: Let op: een samenlevingscontract geeft geen automatisch recht op de woning. Als de woning op één naam staat, is de ander vaak de Sjaak zonder goede afspraken over de koopwoning.

Eigendom van spullen (roerende zaken)

Een "samenlevingsclausule" in de hypotheekofferte is hierbij cruciaal. Wie krijgt de bank, de auto of de dure kunstcollectie? Maak onderscheid tussen:

• Privé-eigendom: Spullen die je voor de relatie had of die je cadeau kreeg.
• Gemeenschappelijk eigendom: Spullen die samen zijn gekocht.

Tip: Voeg een inventarislijst toe aan het contract. Dat voorkomt discussies over wie die dure airfryer nu echt heeft gekocht.

Pensioen en erfenis

In een samenlevingscontract zit geen automatisch pensioenrecht. Als een van jullie overlijdt, heeft de achterblijvende partner geen recht op partnerpensioen, tenzij dit expliciet is geregeld. Ook voor erfenissen geldt: zonder testament erven partners niets van elkaar. Het is verstandig om je samenlevingscontract te koppelen aan een testament.

De kosten: wat kost een samenlevingscontract?

Goedkoop is duurkoop, maar een samenlevingscontract hoeft niet extreem duur te zijn. De prijzen variëren sterk. De prijs hangt af van de complexiteit.

• Zonder notaris: Gratis of een paar tientjes voor een sjabloon. Risico: juridisch minder waterdicht.
• Bij een mediator of jurist: Tussen de €500 en €800 inclusief btw. Dit is een gangbare prijs voor een standaard contract zonder al te veel complexiteit.
• Bij een notaris: Vaak tussen de €700 en €1.200. Dit is duurder omdat er een officiële akte wordt opgemaakt.

Heb je een eigen huis, een eigen bedrijf of kinderen uit een eerdere relatie?

Dan ben je vaak meer kwijt omdat er meer clausules nodig zijn.

Praktische stappen: hoe regel je het?

Ben je eruit? Zo pak je het aan.

Stap 1: Inventariseer

Ga samen zitten (met een glas wijn, het hoeft niet saai te zijn) en maak een lijst van al jullie bezittingen en schulden. Denk aan bankrekeningen, leningen, auto’s en inboedel.

Stap 2: Kies je begeleider

Wil je het zelf schrijven of een professional inschakelen? Voor de meeste stellen met een koophuis is een mediator of notaris aan te raden. Zij weten precies wat er in de wet staat en wat voor jullie situatie belangrijk is. Als het contract klaar is, onderteken je het.

Stap 3: Ondertekenen

Doe je dit bij de notaris? Dan krijg je een officiële akte.

Stap 4: Registratie

Doe je het zelf? Zorg dan dat beide partners en twee getuigen (die niet de partner zijn) tekenen. Je hoeft het contract niet in te schrijven in een landelijk register. Wel is het slim om bij het opstellen van de belangrijke onderwerpen in je samenlevingscontract een kopie naar de Belastingdienst te sturen als je fiscaal partnerschap wilt aanvragen, en een kopie naar de hypotheekverstrekker.

Wat gebeurt er bij beëindiging?

Als de liefde over is, komt het contract tot leven. Het zorgt voor een soepele afwikkeling.

• De woning: De afspraken over wie er blijft wonen of dat de woning wordt verkocht, staan in het contract.
• Spullen: De inventarislijst helpt bij het verdelen van de inboedel.
• Alimentatie: Alleen als dit expliciet is afgesproken, is er partneralimentatie. Anders is er niets geregeld.

De rechter kan ingrijpen als de uitvoering van het contract onredelijk is, bijvoorbeeld bij een heel ongelijke verdeling na een lange relatie. Een goed opgesteld contract voorkomt dit soort discussies.

Conclusie

Een samenlevingscontract is geen teken van wantrouwen, maar een teken van volwassenheid.

Het zorgt voor duidelijkheid en rust, zodat jullie kunnen genieten van elkaar zonder zorgen over de toekomst. Of je nu kiest voor een eenvoudig document of een uitgebreide notariële akte, de investering in tijd en geld is het waard. Het beschermt niet alleen je bezittingen, maar ook je relatie.