Hoeveel samenwonende stellen in Nederland hebben geen contract?
Stel: je bent verliefd, je trekt samen, en je deelt je leven.
Geen gezeur met contracten, dat doe je wel later. Of misschien wel nooit.
Het klinkt romantisch, maar in Nederland is het de realiteit voor een enorme groep stellen. Ze delen een bed, een huis en vaak zelfs een bankrekening, maar ze hebben geen enkel juridisch papiertje ondertekend. Geen samenlevingscontract, niks. Wat betekent dit eigenlijk? En hoe groot is die groep nou echt? Laten we het helder en scherp bekijken, zonder ingewikkelde juridische jargon.
De stille meerderheid: hoe groot is het?
Om meteen met de deur in huis te vallen: het is lastig om een exact, waterdicht getal te plakken op het aantal stellen zonder contract. Waarom?
Omdat niet iedereen bij de gemeente staat geregistreerd als ‘samenwonend met contract’ of ‘zonder contract’. Toch geven de grote instanties zoals het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) en het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) ons een behoorlijk duidelijk beeld.
De cijfers van het CBS en Nibud
Volgens recente cijfers van het CBS leven in Nederland ruim 1,6 miljoen samenwonende stellen. Dat is een gigantisch aantal. Maar hoeveel daarvan hebben daadwerkelijk een samenlevingscontract getekend? Hier lopen de meningen en cijfers licht uiteen, maar de trend is glashelder.
Een rapport van het Nibud suggereert dat ongeveer 15% van de samenwonende stellen een contract heeft.
Als je dat omrekent, betekent dit dat een slordige 85% van alle samenwoners géén enkel contract heeft getekend. Dat is veruit de meerderheid. Het CBS komt in sommige analyses uit op ongeveer 34% van de samenwonenden die wél een formele overeenkomst heeft.
Dat zou betekenen dat 66% zonder contract leeft. Het verschil in cijfers komt vaak door de definitie: telt een geregistreerd partnerschap mee?
Of alleen losse samenlevingscontracten? Wat we wel zeker weten: van alle paren die niet getrouwd zijn, leeft een overgroot deel zonder juridische afdekking.
Ofwel: miljoenen Nederlanders lopen juridisch gezien op het randje.
Waarom kiezen stellen voor het ‘wilde westen’ zonder contract?
Waarom zou je in godsnaam geen contract tekenen als je samenwoont? Het is niet alleen maar gemakzucht. De redenen zijn vaak verrassend persoonlijk en soms ronduit emotioneel.
- De ‘het-regent-niet-bij-ons’-gedachte: Veel stellen geloven dat hun relatie zo sterk is dat een contract overbodig is. "Wij gaan niet uit elkaar," is de veelgehoorde kreet. Het voelt alsof een contract een wantrouwen uitspreekt.
- Angst voor bureaucratie: Een samenlevingscontract opstellen klinkt als een hoop gedoe. Notarissen, formulieren, afspraken maken over spullen die je nog niet eens hebt. Het voelt als een administratieve nachtmerrie.
- De kosten: Een contract bij de notaris kost geld. Voor een startend stel kan dat bedrag (vaak tussen de 300 en 600 euro) een drempel zijn.
- Onwetendheid: Dit is een grote. Veel mensen weten simpelweg niet wat er gebeurt als het misgaat. Ze denken dat de wet ze wel beschermt, maar dat is een grove misrekening.
De juridische valkuilen: wat als het misgaat?
Zonder contract sta je er juridisch gezien vaak alleen voor. De wetgeving is namelijk niet zo waterdicht als veel mensen denken.
Er is geen automatische bescherming zoals bij een huwelijk. Stel je voor: jullie kopen samen een huis. Of één van jullie huurt en de ander trekt in.
De woning: wie blijft, wie gaat?
Zonder contract is de verdeling van de woning bij een break vaak complex. Als het huis op één naam staat, heeft die persoon vaak het meeste recht, ongeacht wie de hypotheek betaalde.
Bij koop is er wel de hoofdregel van verdeling van de overwaarde, maar zonder contract over bijvoorbeeld investeringen in verbouwingen, kun je als partner flink het schip in gaan.
Spullen, geld en schulden
Wie pakt de bank? Wie neemt de inboedel? Zonder contract geldt er geen automatische gemeenschap van goederen. Je zult moeten bewijzen wat van jou is.
Heb jij die dure bank betaald uit je eigen rekening? Dan is die waarschijnlijk van jou.
Alimentatie? Niet vanzelfsprekend
Maar als je jarenlang alle boodschappen hebt betaald en je partner betaalde de hypotheek, is de verdeling vaak scheef en moeilijk te bewijzen zonder afspraken op papier. Bij een huwelijk is er partneralimentatie. Bij samenwonen zonder contract?
Daar bestaat geen wettelijke plicht toe. Tenzij je kunt aantonen dat je financieel afhankelijk bent gemaakt en de ander weigert te betalen.
Dit proces is juridisch zwaar en duur.
De praktijk: hoe regel je het slim?
Oké, de cijfers zijn duidelijk en de gevaren zijn helder. Maar wat moet je ermee?
Het samenlevingscontract: meer dan een papiertje
Hoef je niet direct naar de notaris te rennen? Misschien niet, maar wel slim om over na te denken.
Een samenlevingscontract is niet alleen voor de rijken of de wantrouwenden. Het is een stukje gemoedsrust. Je legt vast wat van jou is en wat van de ander. Wist je dat veel stellen zonder contract samenwonen? Wie betaalt wat?
Alternatieven en oplossingen
Wat gebeurt er met de woning als de relatie strandt? Het voorkomt discussies op het moment dat je emotioneel het kwetsbaarst bent.
Je hoeft niet meteen een dik boekwerk te tekenen. Soms is een eenvoudige administratieve check al genoeg. Check bij de Belastingdienst of je als fiscaal partners wordt gezien. Dat scheelt vaak al in de belastingaangifte.
Wil je geen notaris? Schrijf dan zelf simpele afspraken op papier en onderteken deze.
Hoewel dit minder zwaarwegend is dan een notarieel contract, is het beter dan niets. Het dwingt je om het gesprek aan te gaan: wat vinden we belangrijk?
Conclusie: een miljoenenprobleem
Terug naar de hoofdvraag: hoeveel samenwonende stellen hebben geen contract? De schattingen lopen uiteen van 66% tot zelfs 85%.
Feit is dat het om miljoenen Nederlanders gaat. Het is een groep die vaak onbedoeld in een juridisch gat valt bij een scheiding. Hoewel de wetgeving langzaam meebeweegt (denk aan de nieuwe Wet gemeenschappelijke regeling), is de praktijk keihard.
Zonder contract ben je vaak het haasje als de liefde over is. Het is niet sexy, maar een goed gesprek over geld en spullen is misschien wel de beste investering in je relatie.
Dus, heb jij al een contract? Of behoor je tot de miljoenen die gokken op het geluk van de liefde?