Samenlevingscontract en zorgvolmacht: hoe combineer je die?
Stel je voor: je partner of ouders worden langzaam wat kwetsbaarder. Misschien vergeten ze hier en daar wat, of lopen ze wat minder stabiel. Het is een ontwikkeling die veel van ons meemaken.
Op een gegeven moment merk je dat de zorgvraag toeneemt. Dan is het fijn als je goede afspraken hebt liggen.
Twee documenten die hierbij enorm helpen, zijn het samenlevingscontract en de zorgvolmacht. Ze klinken misschien formeel, maar ze zijn juist bedoeld om rust en duidelijkheid te geven. In dit artikel lees je hoe je deze twee slim combineert, zodat je weet wie wat doet en beslist, zonder dat je later voor vervelende verrassingen komt te staan.
Wat is een samenlevingscontract?
Een samenlevingscontract is eigenlijk een soort handleiding voor jullie gedeelde leven. Het is een overeenkomst tussen twee of meer mensen die samenwonen en zaken zoals financiën en zorgtaken willen regelen.
Vooral voor koppels waarbij de zorgbehoefte ongelijk verdeeld is, is dit een handig hulpmiddel. Het gaat in op vragen als: wie betaalt wat? Hoe zit het met de huishouding?
En wie neemt de zorgtaken op zich? Het is belangrijk om te weten dat dit een vrijwillige afspraak is.
Jullie bepalen zelf de inhoud. Er zijn geen wettelijke regels voor hoe het precies moet, maar het is slim om het op te laten stellen door een notaris. Waarom?
Omdat een notaris ervoor zorgt dat de afspraken juridisch waterdicht zijn en niet later betwist kunnen worden. De kosten hiervoor liggen meestal tussen de €500 en €800 voor een basiscontract. Gaan jullie voor een uitgebreide versie met veel specifieke zorgbepalingen? Dan kunnen de kosten oplopen tot €1000 of meer. Bedenk wel: dit zijn de kosten voor de afspraken, niet voor de daadwerkelijke zorg die geleverd wordt.
Wat is een zorgvolmacht?
Een zorgvolmacht is een krachtig document. Hiermee geef je iemand anders de bevoegdheid om beslissingen voor je te nemen op het gebied van zorg en persoonlijke verzorging.
Degene die de volmacht geeft, noem je de volmachtgever. Degene die de volmacht krijgt, is de gevolmachtigde.
Dit is vooral cruciaal op het moment dat je zelf niet meer in staat bent om je eigen wil te uiten, bijvoorbeeld door dementie of een ernstig ongeluk. Je kunt een zorgvolmacht opstellen op het moment dat het nog goed met je gaat. Dat is verstandig, want zodra je wilsonbekwaam bent, is het vaak te laat om nog zomaar een volmacht op te stellen.
Sinds 1 januari 2022 is het in Nederland zelfs verplicht om een dergelijke volmacht te hebben als je wilt dat iemand anders je zaken regelt. Is er geen volmacht? Dan moet de rechter een bewindvoerder aanwijzen. Dat proces is vaak langduriger en ingrijpender. De kosten voor het opstellen van een zorgvolmacht bij een notaris liggen doorgaans tussen de €300 en €600.
Hoe passen ze bij elkaar?
Hoewel ze over verschillende dingen gaan, vullen het samenlevingscontract en de zorgvolmacht elkaar perfect aan.
Het samenlevingscontract is de blauwdruk voor jullie dagelijks leven: wie doet wat en hoe regelen we de financiën? De zorgvolmacht is het noodzakelijke hulpmiddel voor de momenten waarop er echt knopen moeten worden doorgehakt over medische behandelingen of opname in een zorginstelling.
Zie het zo: het contract maakt afspraken over de routine, de volmacht geeft de bevoegdheid voor de grote beslissingen. Door ze te combineren, voorkom je dat er grijze gebieden ontstaan. Iedereen weet precies wat de bedoeling is, zowel voor de dagelijkse zorg als voor de complexere situaties. In een samenlevingscontract kun je precies omschrijven hoe de zorgverdeling eruitziet.
De zorgverdeling helder vastleggen
Misschien neemt de ene partner de persoonlijke verzorging voor zijn rekening, terwijl de ander verantwoordelijk is voor het huishouden en de financiën.
De zorgvolmacht ondersteunt dit door de partner (of een ander) de wettelijke bevoegdheid te geven om beslissingen te nemen als dat nodig is. Stel dat de partner die de zorg dagelijks levert, zelf ook even ziek wordt. Dan kan de gevolmachtigde bijspringen om de zorg te organiseren.
Financiële regelingen op orde
Zorg kost geld. In een samenlevingscontract kun je afspreken hoe deze kosten worden gedeeld.
Bijvoorbeeld dat de partner die de zorg verleent, een vergoeding krijgt voor zijn of haar tijd, of dat er een potje wordt gereserveerd voor toekomstige zorgkosten.
Wie is de volmachtverstrekker?
De zorgvolmacht zorgt ervoor dat er betaald kan worden uit dat potje, ook als de persoon die normaliter de betalingen doet, dit niet meer zelf kan. Een punt om goed over na te denken is wie je aanwijst als volmachtverstrekker. In een samenlevingscontract kun je dit vastleggen.
Meestal is de partner de logische keuze, maar soms is het verstandiger om een ander aan te wijzen, bijvoorbeeld een kind of een goede vriend. Dit voorkomt belangenverstrengeling. In het contract kun je regelen dat de partner de dagelijkse zorg doet, maar dat een derde partij de grote financiële of medische beslissingen neemt als dat nodig is.
Snel schakelen in noodsituaties
Als er plotseling iets gebeurt, zoals een val of een plotselinge achteruitgang, is er geen tijd om lang te vergaderen.
Met een zorgvolmacht kan de gevolmachtigde direct handelen. Het samenlevingscontract zorgt er op de achtergrond voor dat de financiële middelen hiervoor beschikbaar zijn. Zo ontstaat er een soepel samenspel: de volmacht geeft de bevoegdheid, het contract geeft de kaders.
Belangrijke aandachtspunten
Als je deze twee documenten combineert, let dan op de volgende punten om problemen te voorkomen.
1. Duidelijkheid is koning
Schrijf afspraken zo helder mogelijk op. Vermijd vage taal. Iedereen die bij de zorg betrokken is, moet begrijpen wat er staat. Denk aan de vraag: wie beslist er over welke behandeling?
2. Regelmatig checken en aanpassen
En wat gebeurt er als de zorgverlener zelf overbelast raakt? De zorgbehoefte verandert.
3. De rol van de volmachtgever
Wat vandaag werkt, is morgen misschien niet meer voldoende. Plan eens in de zoveel jaar een moment om het contract en de volmacht te bekijken.
Zijn de afspraken nog actueel? Zijn er nieuwe wensen? De persoon met de volmacht heeft een zware taak. Hij of zij moet altijd handelen in het belang van de ander.
4. Juridische hulp inschakelen
Het is goed om dit expliciet te benoemen in het contract. Zo voorkom je discussies met andere familieleden over de keuzes die gemaakt worden.
Hoewel je veel zelf kunt regelen, is het verstandig om een notaris of jurist te raadplegen. Zij kennen de valkuilen en weten precies hoe ze de documenten moeten afstemmen op de huidige wetgeving, zoals de Wetsmatiging. Bedenk waar de zorg plaatsvindt.
5. Woonplaats en reikwijdte
Blijft de persoon thuis wonen of verhuist hij naar een instelling? Een zorgvolmacht kan landelijk gelden, maar het is handig om dit expliciet te regelen.
Als je partner in het buitenland gaat wonen bij familie, gelden er soms andere regels.
Een voorbeeld uit de praktijk
Stel je voor: Leo en Anja wonen samen. Ze hebben een samenlevingscontract waarin staat dat Leo de financiële zaken regelt en Anja de dagelijkse zorg voor Leo’s vader op zich neemt.
Leo’s vader wordt ouder en krijgt last van vergeetachtigheid. Omdat Anja veel voor hem doet, hebben ze in het contract vastgelegd dat Anja een vergoeding krijgt voor haar zorguren.
Tegelijkertijd hebben ze een zorgvolmacht opgesteld. Hierin staat dat Anja de gevolmachtigde is voor de dagelijkse zorg, maar dat een neef, die arts is, de volmacht krijgt voor medische beslissingen die zwaarder zijn (zoals een operatie). Op een dag belt Anja de neef: ze vertrouwt een bepaalde medicatie niet meer.
Omdat de zorgvolmacht helder is, kan de neef direct contact opnemen met de arts en de behandeling aanpassen. Ondertussen zorgt het samenlevingscontract ervoor dat er geld is om de extra zorg in te kopen die nodig is. Beide documenten werken samen om de zorg voor Leo’s vader soepel te laten verlopen.
Conclusie
Het combineren van een samenlevingscontract en een zorgvolmacht is een slimme zet voor iedereen die te maken krijgt met toenemende zorgbehoeften. Het zorgt voor duidelijkheid, rust en een juridisch stevig fundament.
Door afspraken vast te leggen over de dagelijkse zorg, de financiën en de bevoegdheden in noodsituaties, voorkom je onzekerheid en conflicten. Zorg dat je de documenten regelmatig update en schakel een professional in om alles juridisch goed te laten vastleggen. Zo weet je zeker dat de zorg goed geregeld is, nu en in de toekomst.