Samenlevingscontract afsluiten als je partner schulden heeft: is dat verstandig?
Je bent verliefd, je trekt samen, en de toekomst ziet er rooskleurig uit.
Maar dan komt het gesprek over een samenlevingscontract. Spannend? Zeker. En als je partner schulden heeft, wordt het extra spannend. Is het verstandig om zo’n contract te tekenen als er al schulden op de plank liggen?
Of teken je dan onbedoeld voor een schuld bij? Laten we dit even rustig en scherp uitpluizen, zonder ingewikkelde juridische termen. We gaan voor helderheid en zekerheid.
Waarom een samenlevingscontract eigenlijk?
Veel mensen denken dat een samenlevingscontract alleen iets is voor de rijken of voor mensen die bang zijn voor een scheiding. Onzin. Het is gewoon een soort huishoudelijk reglement, maar dan op papier en juridisch vastgelegd.
Het zorgt voor duidelijkheid over wie wat betaalt, wat er gebeurt met de inboedel en hoe de financiën lopen. Zonder zo’n contract ben je in Nederland bij een break-up vaak het haasje. De wet is dan niet altijd even rechtvaardig voor ongetrouwde stellen.
Een contract beschermt beide kanten. Ongeveer 60% van de samenwonende stellen in Nederland heeft er inmiddels één.
Het is de normaalste zaak van de wereld geworden.
Schulden: wanneer word jij aansprakelijk?
Het grote misverstand: schulden van je partner zijn nooit jouw schulden. Helaas, zo werkt het niet altijd.
In principe blijft elke partner verantwoordelijk voor zijn of haar eigen financiële zaken. Maar de wet kent een pittige uitzondering: schulden die gemaakt zijn ‘in het belang van het gezin’.
Stel, je partner heeft een creditcardschuld vanwege een dure vakantie die jullie samen hebben gemaakt, of een schuld aan de Belastingdienst omdat hij of zij de inkomstenbelasting niet kon betalen. Dan kan de schuldeiser soms ook jou aanspreken. In het Burgerlijk Wetboek (BW) staat dat schulden ontstaan voor de gezamenlijke huishouding vaak gezamenlijk zijn. Een samenlevingscontract kan hier gelukkig wat nuance in aanbrengen, maar het is geen onfeilbaar schild.
De valkuil: gezamenlijke rekeningen en de woning
Een valkuil die veel stellen niet zien, zit in de dagelijkse financiën. Open je een gezamenlijke rekening en betaalt je partner vanaf die rekening zijn of haar oude schulden?
Dan kan het lastig worden om later aan te tonen dat jij daar niets mee te maken hebt.
Bovendien, als je partner failliet gaat of beslagen krijgt, kan de deurwaarder soms beslag leggen op het saldo van die gezamenlijke rekening. Jij bent dan je geld kwijt, ook al was het jouw salaris dat erop stond. De woning is een ander hoofdpijndossier.
Koop je samen een huis? Dan is de hypotheek in principe een gezamenlijke verantwoordelijkheid, ook als de schulden van je partner al bestonden.
Zorg dat je dit goed afdekt. Een notaris kan hierbij helpen door bijvoorbeeld een ‘koude uitsluiting’ in het contract op te nemen. Dit betekent dat jullie bezittingen en schulden gescheiden blijven, ook in de woning.
De risico’s voor jouw portemonnee
Stel je voor: je partner heeft een schuld van € 25.000. Jij hebt nul schulden.
Jullie gaan uit elkaar. Wie betaalt de rekening? In een samenlevingscontract zonder goede afspraken, kan het gebeuren dat de rechter beslist dat de inboedel of de overwaarde van de woning wordt gebruikt om de schulden af te lossen.
Jij ziet dan je eigen spaargeld verdwijnen in de schulden van je ex.
De financiële impact kan enorm zijn. Niet alleen de schuld zelf, maar ook de kosten voor een advocaat of mediator lopen op. Een gemiddelde scheiding kost al gauw tussen de € 1.500 en € 5.000, en dat bedrag loopt hard op als er complexe schulden zaken bij komen kijken. Het is dus zaak om risico’s te minimaliseren voordat je tekent.
Hoe bescherm je jezelf? Slimme clausules
Gelukkig hoef je niet meteen af te haken. Je kunt een samenlevingscontract op maat laten maken dat juist bescherming biedt. Hier zijn een paar slimme trucs die een notaris of jurist kan opnemen:
1. Schulden van voor het contract
Neem een clausule op die duidelijk stelt dat schulden die vóór de samenwoning zijn ontstaan, altijd privé blijven.
2. Koude uitsluiting van goederen
Geen verhaal mogelijk op jouw bezittingen. Dit is de basis.
3. Een ‘boedelscheiding’ bij einde relatie
Dit is een krachtig middel. Het betekent dat alle bezittingen (en schulden) die je tijdens de relatie opbouwt, gescheiden blijven. Als je partner een eigen auto koopt op afbetaling, dan is dat zijn/haar auto én zijn/haar schuld.
4. Geen gezamenlijke rekening voor privé-schulden
Jij bent er niet voor aansprakelijk. Spreek af dat bij een break-up eerst alle schulden worden afgelost uit het vermogen van de schuldenaar, voordat er wordt gekeken naar wat er overblijft voor jou.
Zo voorkom je dat jij moet meebetalen aan schulden die niet van jou zijn. Maak heldere afspraken over rekeningen. Gebruik een gezamenlijke rekening alleen voor vaste lasten die jullie samen betalen (huur, gas, licht). Laat je partner zijn eigen schulden aflossen vanaf zijn eigen privérekening.
De rol van de notaris: onmisbaar
Je kunt wel een standaardcontract downloaden van internet, maar als er serieuze schulden in het spel zijn, is dat vragen om moeilijkheden. Een notaris is niet alleen een stempelmachine; hij of zij denkt mee over valkuilen die jij nog niet zag.
De kosten voor een notaris liggen vaak tussen de € 800 en € 1.500 voor een degelijk samenlevingscontract. Dat is een investering die zichzelf dubbel en dwars terugverdient als het misgaat. Zie het als een soort verzekering tegen financiële ellende.
Alternatieven: is samenwonen wel verstandig?
Soms is de conclusie hard: misschien is samenwonen op dit moment niet verstandig. Als de schulden hoog oplopen en er geen zicht is op een oplossing, kan het slimmer zijn om nog even apart te blijven wonen.
Je hoeft niet te wachten met verkering, maar de financiële banden tijdelijk loslaten kan een hoop stress schelen. Een andere optie is een ‘samenlevingscontract met woninghuur’. Dit is een specifieke constructie waarbij één partner eigenaar is van de woning en de ander huurt.
De huurder is dan in principe niet aansprakelijk voor de hypotheekschuld of andere schulden van de verhuurder.
Dit is complex, maar kan een uitkomst zijn bij een scheve verhouding in bezit en schuld.
Conclusie: eerlijk duurt het langst
Het samenlevingscontract afsluiten als je partner schulden heeft, is absoluut verstandig, mits je het slim aanpakt. Het is niet iets om bang voor te zijn, maar iets om te gebruiken als gereedschap voor duidelijkheid.
Zonder contract loop je het risico dat je onbedoeld voor schulden opdraait. Met een goed contract weet je precies waar je aan toe bent. De gouden tip?
Wees extreem eerlijk tegen elkaar over geld. Praat over de schulden, hoe ze zijn ontstaan en wat de afbetalingsplanning is.
Schakel een notaris in en leg alles vast. Zo bouw je aan een toekomst waarin liefde en financiën gescheiden, maar wel goed geregeld zijn. En dat is precies wat je wilt: genieten van elkaar, zonder slapeloze nachten over deurwaarders.