**Samenlevingscontract en je huis** (property/mortgage facet) — ~30 articles

Annelies de Vries

Notaris gespecialiseerd in erfrechtplanning

Stel je voor: je hebt eindelijk dé droomwoning gevonden. De sleutels zijn binnen, de verhuisdozen staan klaar en de eerste koffie wordt genuttigd op de bouwval (of het al ingerichte huis).

Samenwonen is spannend en leuk. Maar wat gebeurt er eigenlijk met dat huis als jullie relatie over is?

Het klinkt niet romantisch, maar het is cruciaal: een samenlevingscontract. Zonder dit document loop je risico’s die je niet wilt hebben. In dit artikel lees je precies hoe je je huis en hypotheek slim regelt, zonder ingewikkelde juridische taal.

Wat is een samenlevingscontract eigenlijk?

Een samenlevingscontract is simpelweg een afsprakenlijst tussen jou en je partner. Jullie wonen samen, zijn (meestal) niet getrouwd en willen duidelijkheid over geld en spullen.

Het is niet verplicht, maar wel onmisbaar als je samen een huis koopt.

Zonder contract bepaalt de wet namelijk alles voor je. In Nederland geldt dan de 'beperkte gemeenschap van goederen'. Dat klinkt zwaar, maar het betekent dat je spullen die je samen koopt, vaak 50/50 verdeeld moeten worden bij een scheiding.

Zonder contract loop je het risico dat je partner zomaar aanspraak maakt op jouw spaargeld of de overwaarde van je huis. Een contract zet een streep door die onzekerheid.

Je huis en het contract: Wie is eigenaar?

Het belangrijkste onderdeel van een samenlevingscontract is de woning. Wie is de eigenaar?

• Een alleen eigenaar: Eén persoon staat op de hypotheekakte en het eigendomsbewijs (de leveringsakte). De ander betaalt misschien mee, maar heeft officieel niets te zeggen over het huis.
• Gelijke delen: Jullie kopen het huis samen en hebben beide 50% van de woning in bezit. Dit is het meest voorkomend.
• Onevenredig: Jij betaalt meer eigen geld in of een groter deel van de hypotheek, waardoor je bijvoorbeeld 70% van de woning bezit. Dit moet wel vastgelegd zijn.

Dit is lang niet altijd 50/50. Er zijn een paar scenario’s:

In je contract leg je vast hoe dit zit. Je kunt bijvoorbeeld afspreken dat de partner die de woning koopt, bij een eventuele scheiding de ander moet uitkopen. Dit voorkomt gedoe en onzekerheid.

De rol van de hypotheek

De hypotheek is vaak de grootste schuld die je hebt. In een samenlevingscontract leg je vast wie wat betaalt. Dit gaat verder dan alleen de maandelijkse aflossing. Denk aan: Veel stellen kiezen ervoor om de kosten te verdelen naar rato van inkomen.

Verdien jij meer dan je partner? Dan betaal je misschien een groter deel van de vaste lasten.

• De rente.
• De aflossing.
• Verzekeringen (opstal, inboedel).
• Belastingen (OZB, waterschap).

Dit leg je contractueel vast. Handig om te weten: een hypotheek is in principe een solidaire schuld.

De bank maakt niet uit wie wat betaalt; beide namen staan op de akte (tenzij het een hypotheek op één naam is). Als één partner stopt met betalen, moet de ander het volledige bedrag ophoesten. Een contract helpt om deze verantwoordelijkheid onderling te regelen, al ben je samen nog steeds aansprakelijk voor de bank.

Wat gebeurt er bij een scheiding?

De emoties zijn vaak hoog bij een breuk, en het huis is vaak het grootste struikelblok.

Zonder samenlevingscontract en erfrecht goed geregeld, moet je onderhandelen over wie wat krijgt. Lukt dat niet? Dan beslist de rechter. De rechter kijkt naar de 'boedelscheiding' en de vraag wie wat heeft betaald. Dit is vaak een complexe en dure procedure.

Met een samenlevingscontract bepaal je zelf de spelregels. Mocht je later je samenlevingscontract willen wijzigen of beëindigen, dan kan dat altijd. Een belangrijk detail: de hypotheekakte blijft bestaan.

• Verkoop van de woning: De woning wordt verkocht en de opbrengst wordt verdeeld volgens de afspraken (bijv. 50/50 of naar rato van inleg).
• Overname: Eén partner neemt de woning over. De ander krijgt een afkoopsom of de overwaarde (of schuld) wordt verrekend.
• Tijdelijke voortzetting: Eén partner blijft tijdelijk in de woning wonen (bijvoorbeeld tot de kinderen uit huis zijn), terwijl de ander elders gaat wonen.

Als je de woning samen koopt, blijf je samen aansprakelijk voor de schuld, tenzij de bank akkoord gaat met een wijziging (bijvoorbeeld als één partner de woning overneemt en de ander wordt ontheven van de hypotheek).

Dit heet 'ongedaanmaking van de hoofdelijke aansprakelijkheid' en vereist toestemming van de geldverstrekker.

Verschillende soorten contracten

Er bestaan verschillende vormen van samenlevingscontracten. De meest voorkomende zijn: Let op: voor de hypotheekrenteaftrek moet je vaak een samenlevingscontract hebben.

• Het eenvoudige samenlevingscontract: Dit regelt vooral de kostenverdeling en de inboedel. Vaak niet voldoende bij een huis.
• Partnerschapsovereenkomst: Dit is uitgebreider en omvat ook de woning, pensioen en erfenissen.
• Notarieel samenlevingscontract: Dit is de meest veilige optie. Een notaris stelt het op en zorgt dat het juridisch waterdicht is. Dit is vaak nodig voor de belastingdienst (bijv. voor de hypotheekrenteaftrek).

Zonder contract kan de belastingdienst weigeren om de rente over het deel van je partner af te trekken.

De kostenverdeling in detail

Een notaris helpt je hierbij. De kosten voor een notaris zijn vaak tussen de €500 en €1000, afhankelijk van de complexiteit.

Een veelgehoorde vraag: hoe verdeel je de lasten eerlijk? In een contract kun je dit heel specifiek maken. Je kunt bijvoorbeeld afspreken:

• De ene partner betaalt de hypotheek, de ander betaalt de boodschappen en het onderhoud.
• Beide partners betalen een vast bedrag per maand op een gezamenlijke rekening, waaruit alle vaste lasten worden betaald.
• De partner met het hogere inkomen betaalt een groter deel van de hypotheeklasten.

Het is slim om deze afspraken jaarlijks te evalueren. Verandert er iets in inkomen of situatie?

Pas het contract dan aan.

Wat moet er in het contract staan?

Een goed samenlevingscontract bevat meer dan alleen de naam van de woning. Hier zijn de belangrijkste punten over de bescherming van je vermogen bij de notaris die je niet mag vergeten:

• Wie is eigenaar van de woning? Leg vast hoe het eigendom is verdeeld.
• Wie betaalt wat? Specificeer de verdeling van hypotheek, belastingen, verzekeringen en onderhoud.
• Wat gebeurt er bij een scheiding? Leg de verdeling van de woning en de opbrengst vast.
• Wat gebeurt er bij overlijden? Wie erft de woning? Dit is vaak anders dan bij een huwelijk.
• Spullen en schulden: Wie neemt de inboedel mee? Wie betaalt de schulden?
• Mediation: Afspreken dat jullie eerst een mediator inschakelen voordat je naar de rechter stapt.

Je hoeft niet alles zelf te bedenken. Een notaris of advocaat kan een standaardcontract opstellen dat je kunt aanpassen aan je eigen wensen.

Praktische tips voor je samenlevingscontract

Hier zijn een paar tips om je op weg te helpen:

• Begin op tijd: Wacht niet tot je de sleutels krijgt. Regel het contract voordat je de hypotheek tekent.
• Wees eerlijk over geld: Praat openlijk over inkomen, schulden en spaargeld. Transparantie voorkomt verrassingen.
• Laat het controleren: Laat het contract nakijken door een notaris of advocaat. Dit kost geld, maar het bespaart je later veel ellende.
• Hou het bij: Pas het contract aan als er grote veranderingen zijn, zoals een kind, een nieuwe baan of een erfenis.

Conclusie

Een samenlevingscontract is geen teken van wantrouwen, maar een slimme zakelijke beslissing. Het zorgt voor duidelijkheid en rust, zodat je kunt genieten van je huis en je relatie.

Door de afspraken over je woning en hypotheek vast te leggen, voorkom je juridische en financiële problemen bij een eventuele scheiding. Het kost even tijd en geld, maar het is een investering in je toekomst. Dus, voordat je de verhuisdozen uitpakt, zorg je dat het papierwerk op orde is. Dan weet je zeker dat je huis echt van jou (en je partner) is.