**De notaris en het samenlevingscontract** (notarial process facet) — ~19 articles
Stel, je bent gelukkig samen met je partner. Je wilt je relatie graag juridisch een beetje beschermen, maar je zit niet te wachten op een trouwerij met al het gedoe eromheen.
Dan is een samenlevingscontract vaak de perfecte oplossing. Het is veel meer dan alleen een stuk papier; het regelt wie wat betaalt, wat er gebeurt met jullie spullen als de relatie ophoudt en hoe het zit met de erfenis.
In dit proces speelt de notaris de hoofdrol. In dit artikel lees je precies wat een notaris voor je doet, welke soorten contracten er zijn en waar je op moet letten.
Wat is een samenlevingscontract eigenlijk?
Een samenlevingscontract is een officiële overeenkomst tussen twee mensen die samenwonen, maar niet getrouwd zijn. In Nederland is dit een populaire keuze. Waarom?
Omdat het een heldere basis legt voor jullie gedeelde leven zonder de automatische verplichtingen van een huwelijk. Zonder zo’n contract loop je risico’s. Bijvoorbeeld: als je uit elkaar gaat, heeft een van jullie misschien geen recht op de woning of een deel van de inboedel.
Of erger nog: als een van jullie overlijdt, erf je automatisch niets, omdat de wet dit alleen regelt voor echtgenoten.
Een samenlevingscontract bij de notaris voorkomt deze onzekerheden.
De drie hoofdvormen van samenwonen
Hoewel iedere relatie anders is, kent de wet een paar vaste modellen. De notaris legt je graag uit welke het beste bij jullie past.
1. Het wettelijk samenlevingsverband
Dit is de meest voorkomende vorm. Dit ontstaat automatisch als jullie minimaal twee jaar samenwonen en dit bij de gemeente melden (bijvoorbeeld via een geregistreerd partnerschap of een verklaring). Het is een soort ‘standaardpakket’ met wettelijke rechten en plichten, zoals alimentatie en huurvergoeding.
De regels hiervoor staan in het Burgerlijk Wetboek (Boek 3). Hierbij kiezen jullie voor maatwerk.
2. Het vrijbepaald samenlevingsverband
In plaats van de standaardregels van de wet, schrijft de notaris precies op wat jullie afspreken. Dit geeft veel vrijheid, maar vraagt ook om duidelijke afspraken. Denk aan regels over de inboedel, de auto of wie de hypotheek betaalt.
Dit is een contract dat jullie zelf samenstellen. Naast de basis, kunnen jullie extra clausules toevoegen.
3. Het samenlevingscontract met specifieke regelingen
Denk aan afspraken over het verdelen van de huishoudelijke taken, de besteding van vrije tijd, of specifieke regels voor het beëindigen van de relatie.
Zolang dit niet in strijd is met de wet of de goede zeden, kan de notaris dit vastleggen.
De cruciale rol van de notaris
De notaris is niet zomaar een stempelmachine. Hij of zij is een onafhankelijke deskundige die ervoor zorgt dat jullie afspraken juridisch waterdicht zijn. Zonder notaris is een samenlevingscontract namelijk niet rechtsgeldig.
De notaris fungeert als een soort scheidsrechter en adviseur in één. De notaris luistert naar jullie wensen en vertaalt die naar juridische taal.
1. Opstellen van het contract
Hij of zij stelt een concept op. Dit concept lezen jullie samen door.
Is er iets onduidelijk? De notaris legt het uit. Pas als jullie beide akkoord zijn, wordt het contract ondertekend.
2. De ondertekening (notariële akte)
Dit gebeurt altijd in bijzijn van de notaris. De ondertekening is het officiële moment.
De notaris controleert jullie identiteiten en zorgt dat de handtekeningen onder de juiste voorwaarden komen te staan. Het document wordt een ‘notariële akte’. Dit betekent dat het contract een officieel bewijsstuk wordt dat moeilijk aan te vechten is. De notaris heeft een zorgplicht.
3. Advisering en informatieplicht
Hij moet jullie volledig informeren over de gevolgen van jullie keuzes. Weet je bijvoorbeeld dat je met een samenlevingscontract geen automatisch erfrecht hebt?
De notaris wijst je hierop. Dit voorkomt vervelende verrassingen later.
4. Kosten van de notaris
Transparantie is key. De kosten voor een samenlevingscontract liggen in 2024 gemiddeld tussen de €400 en €800. Dit hangt af van de complexiteit en de tijd die de notaris nodig heeft.
De notaris maakt vaak eerst een begroting, zodat je niet voor verrassingen komt te staan. De rekening is meestal voor beide partners, tenzij jullie anders afspreken.
Belangrijke juridische aspecten
Als je je afvraagt: wat is een samenlevingscontract precies? Het raakt veel facetten van je leven. Hieronder de belangrijkste punten die de notaris met je doorneemt.
Erfrecht en testament
Dit is een valkuil voor veel samenwoners. Zonder testament of samenlevingscontract erf je niets van elkaar.
Alimentatie bij beëindiging
De notaris kan adviseren om een testament op te maken waarin je partner tot erfgenaam wordt benoemd. Dit is vaak slim om te combineren met het samenlevingscontract. Als jullie uit elkaar gaan, is er geen automatisch recht op partneralimentatie zoals bij een huwelijk. In een samenlevingscontract kunnen jullie wel afspraken maken over een eventuele financiële vergoeding na beëindiging.
Gezag over kinderen
De notaris kan hier een clausule over opnemen. Hebben jullie samen kinderen?
Dan is het belangrijk om het gezag vast te leggen. Ongehuwde ouders hebben niet automatisch samen het ouderlijk gezag. De notaris kan dit proces in gang zetten of de afspraken over de zorg en opvoeding vastleggen in het contract.
Beëindiging van de relatie
Niemand start een relatie met de gedachte aan een einde, maar het is verstandig om het te regelen. Wat gebeurt er met de huur of hypotheek?
Wie neemt de spullen mee? Een duidelijk contract voorkomt juridische gevechten later.
Trends en ontwikkelingen in 2024
De wereld van samenlevingscontracten bij de notaris verandert. Hier zijn een paar trends waar de notaris rekening mee houdt:
1. Maatwerk neemt toe: Steeds meer paren kiezen voor een volledig op maat gemaakt contract in plaats van een standaardmodel. Ze willen hun eigen regels bepalen.
2. Digitalisering: Hoewel de handtekening nog steeds fysiek bij de notaris moet staan, wordt het proces steeds digitaler.
Notariskantoren zoals bijvoorbeeld Juridisch Loket of grote regionale kantoren bieden digitale intakeformulieren aan om tijd te besparen.
3. Financiële onafhankelijkheid: Partners willen steeds vaker hun eigen financiën gescheiden houden, terwijl ze toch samenwonen. De notaris ziet een toename in afspraken over wie wat betaalt en hoe de kosten worden gedeeld, vaak vastgelegd in een samenlevingscontract voor optimale vermogensbescherming. 4.
Flexibele woonvormen: Met de huidige woningmarkt kiezen partners vaker voor flexibele oplossingen, zoals tijdelijke huur of samen kopen met een uitgebreid contract. De notaris speelt hierop in door heldere clausules op te nemen over woningwaarde en overwaarde.
Conclusie
Een samenlevingscontract bij de notaris is geen teken van wantrouwen, maar een teken van volwassenheid.
Het geeft rust en zekerheid. Of je nu kiest voor een wettelijk verband of een uitgebreid maatwerkcontract, de notaris zorgt ervoor dat het juridisch klopt. Regel dit op tijd, voordat er iets gebeurt waar je niet bij hebt stilgestaan. Het voorkomt ellende en bespaart geld op de lange termijn.