Geregistreerd partnerschap vs. samenlevingscontract: de echte verschillen

Annelies de Vries

Notaris gespecialiseerd in erfrechtplanning

Je bent verliefd, je woont samen en nu is het tijd voor de volgende stap.

Maar wat kies je? Een geregistreerd partnerschap of een samenlevingscontract? Het klinkt allebei best officieel, maar het zijn totaal verschillende dingen. In dit artikel leg ik je in simpel Nederlands uit wat het échte verschil is.

Geen ingewikkelde juridische taal, maar gewoon een helder verhaal zodat jij weet wat je doet. Want laten we eerlijk zijn: je wilt geen spijt krijgen van een keuze die je nu maakt.

Wat is een geregistreerd partnerschap?

Een geregistreerd partnerschap is een officiële relatie. Het is een wettelijke verbintenis tussen twee volwassenen.

Het werd in 2000 ingevoerd en was in eerste instantie vooral bedoeld voor paren van hetzelfde geslacht. Tegenwoordig kan iedereen het kiezen, hetero of homo. De officiële naam klinkt misschien zwaar, maar het is in de basis een soort huwelijk.

In 2021 werd de wet aangepast zodat een geregistreerd partnerschap bijna volledig gelijkwaardig is aan een huwelijk.

De juridische rechten en plichten

Het verschil zit hem nu vooral in de adoptieregels, maar verder zijn de rechten en plichten identiek. Je sluit het partnerschap bij de gemeente. Het is, net als een huwelijk, gratis om te registreren. Je hoeft dus niet naar de notaris om het partnerschap aan te gaan.

• Wettelijke verdeling: Bij een scheiding wordt de boedel (alles wat je samen hebt) in principe gelijk verdeeld. De rechter bepaalt dit aan de hand van draagkracht en draaglast.
• Erfrecht: Als een van de partners overlijdt, erft de ander automatisch. Dit is hetzelfde als bij een huwelijk.
• Pensioen: Je bouwt vaak rechten op bij elkaars pensioenfondsen (zoals het ABP).
• Verlof: Je hebt recht op partnerverlof bij geboorte of ziekte.

De duur is onbeperkt, tenzij je besluit ermee te stoppen. Als je een geregistreerd partnerschap aangaat, krijg je automatisch een heleboel rechten en plichten.

Je bent juridisch aan elkaar verbonden. Dit betekent onder andere: De scheiding is wel strikt geregeld. Je kunt niet zomaar uit elkaar gaan; er moet een echtscheidingsprocedure worden gevolgd via de rechter of een advocaat.

Wat is een samenlevingscontract?

Een samenlevingscontract is iets anders. Dit is geen officiële verbintenis die je bij de gemeente aangaat, maar een afspraak die je zelf maakt.

Je legt vast hoe je samenwoont en hoe je de zaken regelt.

Dit document stel je op bij een notaris. Het is vrijwillig en je bepaalt zelf wat erin staat. Het is niet gratis; de kosten voor een notaris liggen meestal tussen de 500 en 1500 euro, afhankelijk van hoe ingewikkeld je het maakt.

Wat regel je in een samenlevingscontract?

Een samenlevingscontract is flexibeler dan een geregistreerd partnerschap. Je hoeft niet te voldoen aan de wettelijke voorwaarden van de overheid, maar aan de afspraken die jullie zelf maken.

• De huishoudelijke kosten: Wie betaalt de huur, de boodschappen en de hypotheek? Verdeel je het per percentage of 50/50?
• Eigendom: Wie is eigenaar van de spullen? Denk aan meubels, een auto of een dure laptop. Dit is belangrijk als je uit elkaar gaat.
• Schulden: Wie is verantwoordelijk voor schulden? Een contract kan afspraken maken over privé-schulden.
• Scheiding: Je kunt vastleggen hoe je uit elkaar gaat en hoe de spullen worden verdeeld. Dit voorkomt discussies later.

Omdat je het zelf schrijft, kun je het zo specifiek maken als je wilt. Meestal staan er dingen in over geld en spullen. Denk aan: Let op: een samenlevingscontract regelt geen automatisch erfrecht. Daarvoor moet je een testament maken. Zonder testament krijgt de partner bij overlijden niets, behalve misschien een deel van de inboedel.

De belangrijkste verschillen op een rij

Om het overzichtelijk te houden, zetten we de grootste verschillen naast elkaar. Dit helpt je om snel te zien wat bij jou past.

Financiële impact: wat kost het en wat levert het op?

Geld speelt altijd een rol. Bij een geregistreerd partnerschap zijn de kosten voor de registratie nihil, maar de financiële gevolgen zijn groot.

Je bouwt samen vermogen op en bent samen verantwoordelijk. Bij een scheiding moet de boedel worden verdeeld. De Belastingdienst ziet jullie als één fiscaal partnerschap, wat soms voordelig is voor de inkomstenbelasting.

Bij een samenlevingscontract ben je financieel zelfstandiger. Je kunt afspreken dat je niets deelt.

Dit is handig als een van de partners een eigen bedrijf heeft of al kinderen heeft uit een eerdere relatie.

De notariskosten zijn een eenmalige uitgave. Daarna regel je je eigen financiën, tenzij je expliciet iets deelt. Let op: een samenlevingscontract beschermt je niet automatisch tegen schulden van je partner. Als je partner schulden heeft, zijn die van hem of haar, tenzij jij garant staat. Bij een geregistreerd partnerschap is de scheiding van goederen vaak complexer bij schulden.

Praktische gevolgen voor je leven

Naast de juridische en financiële kant, zijn er praktische verschillen die je dagelijks leven beïnvloeden. Bij een geregistreerd partnerschap heb je een officiële status.

Artsen, scholen en instanties zien jullie als een vast stel. Dit kan handig zijn bij medische beslissingen of bij het aanvragen van een hypotheek.

Je hebt recht op partnerpensioen en verlof. Het voelt ‘veiliger’ omdat de wet je beschermt. Bij een samenlevingscontract hangt het af van wat erin staat.

Als je niets vastlegt, heeft je partner geen enkel recht op jouw spullen of inkomen. Dit geeft veel vrijheid, maar ook minder zekerheid.

Je moet zelf actie ondernemen om zaken te regelen, zoals een testament of een pensioenregeling. Een ander praktisch verschil: trouwen of een partnerschap aangaan is een feestje met een ambtenaar. Een samenlevingscontract onderteken je bij de notaris, vaak zonder feest. Het voelt minder romantisch, maar het is net zo bindend als het om afspraken gaat.

Welke keuze past bij jou?

De keuze hangt af van wat je belangrijk vindt. Ontdek de verschillen tussen een geregistreerd partnerschap en samenlevingscontract om te bepalen wat bij jullie past. Kies voor een geregistreerd partnerschap als je: Kies voor een samenlevingscontract als je:

• Veiligheid en automatische rechten wilt (erfrecht, pensioen).
• Een officiële status wilt zonder te trouwen.
• Geen zin hebt om alles zelf uit te zoeken; de wet regelt het voor je.

• Zelf de touwtjes in handen wilt houden.
• Financiële onafhankelijkheid belangrijk vindt.
• Al kinderen of een eigen bedrijf hebt en je bezittingen wilt beschermen.
• Niet direct naar de gemeente wilt, maar wel juridische zekerheid wilt.

Conclusie

Zowel een geregistreerd partnerschap als een samenlevingscontract bieden structuur voor je relatie.

Het grote verschil zit ‘m in de mate van vrijheid versus zekerheid. Het geregistreerd partnerschap is een kant-en-klare juridische jas die je aantrekt; de regels zijn vast en je bent direct beschermd, al is het verstandig om de juridische nuances tussen beide vormen goed te begrijpen.

Een samenlevingscontract is een maatpak dat je zelf samenstelt; je bepaalt zelf hoe strak het zit en wat het dekt. Voordat je tekent, denk goed na over je toekomst. Wil je samen vermogen opbouwen of blijf je financieel gescheiden? Wil je automatisch partnerpensioen of regel je dat liever zelf?

Praat erover met elkaar en schakel een notaris in voor advies. Zo voorkom je dat je later voor verrassingen komt te staan.